Mü­ba­riz Əh­mə­doğ­lu:
   "Qa­zın qiy­mə­ti­nin art­ma­sı
   Er­mə­nis­ta­na əla­və xərc­lər ya­ra­da­caq"
   
   Dün­ya ba­za­rın­da qa­zın qiy­mə­ti­nin art­ma­sı rəs­mi Mosk­va­nın Cə­nu­bi Qaf­qaz­da­kı "for­pos­tu" olan Er­mə­nis­ta­na sat­dı­ğı qa­zın qiy­mə­ti­ni ba­ha­laş­dır­ma­sı ilə mü­şa­yi­ət edil­di. Ar­tıq "Qazp­rom" şir­kə­ti Er­mə­nis­ta­na sa­tı­lan qa­zın qiy­mə­ti­nin 40 fa­iz qal­dı­rıl­dı­ğı­nı bə­yan edib. Er­mə­nis­tan iq­ti­sa­diy­ya­tın­da son za­man­lar böh­ran get­dik­cə özü­nü da­ha qa­ba­rıq şə­kil­də bü­ru­zə ver­di­yi­nə gö­rə eks­pert­lər "Qazp­rom"un bu ad­dı­mı­nın rəs­mi İrə­va­nı da­ha da çı­xıl­maz və­ziy­yə­tə sa­la­ca­ğı­nı bil­di­rir­lər.
   
   Bu, bir tə­rəf­dən son vaxt­lar Er­mə­nis­ta­nın ye­ni pre­zi­den­ti Serj Sar­kis­ya­nın Qər­bə me­yil­lən­mə­si və Tür­ki­yə ilə əla­qə­lə­rin bər­pa olun­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də tə­şəb­büs­lə­ri­nin art­ma­sı ilə əla­qə­lən­di­ril­sə də, Ru­si­ya­nın bu ad­dı­mı­nın ar­xa­sın­da Er­mə­nis­tan­da olan bə­zi biz­nes struk­tur­la­rı­nı da öz nə­za­rə­ti­nə al­maq ma­raq­la­rı­nın da­yan­dı­ğı is­tis­na edil­mir. Bu­nun­la be­lə eks­pert­lər Ru­si­ya­nın Er­mə­nis­ta­na sat­dı­ğı qa­zın qiy­mə­ti­nin ar­tı­rıl­ma­sı­nın Dağ­lıq Qa­ra­bağ mü­na­qi­şə­si ət­ra­fın­da­kı və­ziy­yə­tə də mü­əy­yən tə­sir­lə­ri ola­ca­ğı­nı is­tis­na et­mir­lər. Qa­zın qiy­mə­ti­nin ba­ha­laş­ma­sı­nın di­gər ener­ji da­şı­yı­cı­la­rı­nın qiy­mət­lə­rin­də də ar­tı­ma gə­ti­rib çı­xa­ra­ca­ğı­nı bil­di­rən eks­pert­lər de­yir ki, iq­ti­sa­di böh­ra­nın də­rin­ləş­mə­si Er­mə­nis­ta­nın Azər­bay­can və Tür­ki­yə­yə olan eh­ti­yac­la­rı­nı da­ha da ar­tı­ra­caq. Bu ba­xım­dan da rəs­mi Ba­kı­nın mü­na­qi­şə­nin ni­zam­lan­ma­sı ilə bağ­lı ya­ran­mış şə­ra­it­dən is­ti­fa­də et­mək im­kan­la­rı da­ha da ar­tıb. Si­ya­si İn­no­va­si­ya­lar və Tex­no­lo­gi­ya­lar Mər­kə­zi­nin rəh­bə­ri, po­li­to­loq Mü­ba­riz Əh­mə­doğ­lu­nun söz­lə­ri­nə gö­rə, "Qazp­rom"un Er­mə­nis­ta­na sat­dı­ğı qa­zın qiy­mə­ti­ni 110 dol­lar­dan 154 dol­la­ra qal­dır­ma­sı qiy­mət ba­xı­mın­dan o qə­dər də ba­ha de­yil. Bu­nun­la be­lə po­li­to­loq Er­mə­nis­tan iq­ti­sa­diy­ya­tı­nın çök­mək­də ol­du­ğu­nu və qa­zın qiy­mə­tin­də cü­zi ar­tı­mın be­lə iq­ti­sa­di du­ru­ma tə­sir edə­cə­yi­ni bil­di­rib. "Düz­dü, Ru­si­ya qa­zın qiy­mə­ti­ni öz is­tə­di­yi şə­kil­də yox, Er­mə­nis­ta­nın tək­lif et­di­yi məb­ləğ­də ar­tır­dı. Bu, Er­mə­nis­ta­na sərf edir. Sərf et­mə­yən isə odur ki, qa­zın qiy­mə­ti­nin art­ma­sı Er­mə­nis­ta­na əla­və xərc­lər ya­ra­da­caq". Po­li­to­loq onu da əla­və edib ki, Ru­si­ya­nın Er­mə­nis­ta­na qaz sat­ma­sın­da ya­ra­nan əsas prob­lem qiy­mət­lə bağ­lı ol­ma­ya­caq. "Ru­si­ya Er­mə­nis­ta­na qa­zı ye­nə də ən ucuz qiy­mə­tə sa­ta­caq. Mə­sə­lə bu­ra­sın­da­dır ki, Azər­bay­can Gür­cüs­ta­na qa­zı 180 dol­la­ra sa­tır. Ru­si­ya­nın Er­mə­nis­ta­na qaz ix­rac et­di­yi kə­mər isə Gür­cüs­tan əra­zi­sin­dən ke­çir. Son ha­di­sə­lər­dən son­ra Ru­si­ya və Gür­cüs­tan ara­sın­da fak­ti­ki ola­raq hü­qu­qi mü­qa­vi­lə­lə­rin ic­ra­sı da­ya­nıb. Be­lə olan şə­ra­it­də Azər­bay­can­dan 180 dol­la­ra qaz alan Gür­cüs­tan öz əra­zi­sin­dən Er­mə­nis­ta­na da­ha ucuz qiy­mə­tə - 154 dol­la­ra qa­zın sa­tıl­ma­sı­na im­kan ver­mə­yə­cək. Er­mə­nis­ta­nın in­di əsas prob­le­mi də bu­dur"- de­yən po­li­to­loq rəs­mi Mosk­va­nın Er­mə­nis­tan­da­kı bə­zi sə­na­ye əhə­miy­yət­li ya­taq­la­rı ələ ke­çir­mək is­tə­di­yi­ni də is­tis­na et­mə­yib. Ha­zır­da Ru­si­ya Er­mə­nis­ta­nın Azər­bay­can­la sər­həd­də yer­lə­şən uran ya­taq­la­rı­nı al­ma­ğa ça­lı­şır. Bu ba­xım­dan da po­li­to­loq ya­xın iki il­də də Ru­si­ya­nın Er­mə­nis­ta­na qa­zı ba­zar qiy­mət­lə­rin­dən ucuz sa­ta­ca­ğı­nı is­tis­na et­mir. Bu­nun­la be­lə Mü­ba­riz Əh­mə­doğ­lu qa­zın qiy­mə­ti­nin qalx­ma­sı­nın elekt­rik ener­ji­si­nin qiy­mə­ti­nin də art­ma­sı­na tə­sir gös­tə­rə­cə­yi­ni bil­di­rib. Po­li­to­lo­qa gö­rə, elekt­rik ener­ji­si­nin qiy­mə­ti­nin art­ma­sı rəs­mi İrə­va­nın Tür­ki­yə və İra­na elekt­rik ener­ji­si sat­maq plan­la­rı­nı tə­xi­rə sa­la bi­lər. Di­gər tə­rəf­dən isə Er­mə­nis­tan ar­tıq iq­ti­sa­di prob­lem­lər içə­ri­sin­də bo­ğul­ma­ğa baş­la­dı­ğı­na gö­rə DQ mü­na­qi­şə­si­nin ni­zam­lan­ma­sın­da komp­ro­mis­lə­rə get­mə­yə məc­bur­dur. Er­mə­nis­tan pre­zi­den­ti Serj Sar­kis­ya­nın DQ-ə Azər­bay­ca­nın in­ves­ti­si­ya­lar qoy­maq tək­li­fi­nin tə­sa­dü­fən gün­də­mə gəl­mə­di­yi­ni bil­di­rən SİTM rəh­bə­ri­nə gö­rə, bu, bir da­ha rəs­mi Ba­kı­nın DQ mü­na­qi­şə­si­nin ni­zam­lan­ma­sı pro­se­sin­də ağıl­lı si­ya­sət ye­rit­di­yi­ni təs­diq­lə­yir. Bu­nun­la be­lə po­li­to­loq in­ves­ti­si­ya­lar qo­yul­ma­sı tək­li­fi­nə cid­di ya­naş­ma­ğın tə­rəf­da­rı­dır. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, in­ves­ti­si­ya­la­rın qo­yul­ma­sı o de­mək­dir ki, hə­min əra­zi­yə gə­lən in­ves­to­run təh­lü­kə­siz­li­yi tə­min olun­ma­lı və ona iş­lə­mək üçün şə­ra­it ya­ra­dıl­ma­lı­dır. "Bu isə o de­mək­dir ki, ilk növ­bə­də Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü tə­min olun­ma­lı və iş­ğal olun­muş əra­zi­lər­dən er­mə­ni si­lah­lı qüv­və­lə­ri çı­xa­rıl­ma­lı­dır"- de­yən SİTM rəh­bə­ri­nin söz­lə­ri­nə gö­rə, in­di DQ mü­na­qi­şə­si­nin ni­zam­lan­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də hər han­sı də­yi­şik­li­yin ol­ma­sı da­ha çox Azər­bay­can və Er­mə­nis­tan pre­zi­dent­lə­ri­nin ya­xın vaxt­lar­da ke­çi­ril­mə­si nə­zər­də tu­tu­lan gö­rüş­lə­rin­dən ası­lı ola­caq. "Əgər pre­zi­dent­lə­rin hə­min gö­rü­şün­də bi­rin­ci prin­sip Azər­bay­ca­nın əra­zi bü­töv­lü­yü­nü qo­ru­ma­sı ol­maq şər­ti­lə mü­qa­vi­lə­nin im­za­lan­ma­sı ra­zı­laş­dı­rıl­sa, on­da Azər­bay­ca­nın Qa­ra­ba­ğa in­ves­ti­si­ya qoy­maq tək­li­fi də re­al­la­şa bi­lər" - de­yən Mü­ba­riz Əh­mə­doğ­lu­nun söz­lə­ri­nə gö­rə, Er­mə­nis­ta­nın Dağ­lıq Qa­ra­ba­ğı sa­tı­şa çı­xar­ma­sı göz­lə­ni­lən idi və bu­nu tə­bii qar­şı­la­maq la­zım­dır. "Serj Sar­kis­yan özü di­li ilə iş­ğal olun­muş əra­zi­lə­rin bo­şal­dıl­ma­sı üçün pul is­tə­di. Bi­zə isə Qa­ra­ba­ğı ge­dib da­ha ba­ha qiy­mə­tə Ru­si­ya­dan və ABŞ-dan al­maq­dan­sa, elə Er­mə­nis­tan­dan al­maq sərf edir. He­sab edi­rəm ki, mü­na­qi­şə­nin ni­zam­lan­ma­sın­da ən op­ti­mal va­ri­ant da elə bu­dur". Bu­nun­la be­lə Mü­ba­riz Əh­mə­doğ­lu rəs­mi Ba­kı­nın in­ves­ti­si­ya­lar tək­li­fi ilə bağ­lı han­sı möv­qe tu­ta­ca­ğı­nın hə­lə­lik bəl­li ol­ma­dı­ğı­nı de­yib. Bu­nun­la be­lə o, Azər­bay­can rəh­bər­li­yi­nin və­ziy­yə­ti ol­duq­ca düz­gün təh­lil edib nə­ti­cə çı­xa­ra­ca­ğı­na və bu­na uy­ğun si­ya­sət apa­ra­ca­ğı­na əmin ol­du­ğu­nu de­yib.
   

Uk­ray­na­da "Yu­li­ya Ti­mo­şen­ko" blo­ku, "Bi­zim Uk­ray­na-Xalq Özü­nü­mü­da­fiə­si" blok­la­rı və Lit­vi­nin blo­ku ara­sın­da ye­ni koa­li­si­ya­nın for­ma­laş­dı­rıl­ma­sı ilə bağ­lı da­nı­şıq­lar baş­la­yıb. APA-nın Uk­ray­na sayt­la­rı­na is­ti­na­dən ver­di­yi mə­lu­ma­ta gö­rə, da­nı­şıq­lar­da "Yu­li­ya Ti­mo­şen­ko" blo­ku­nu təm­sil edən Ali Ra­da­nın sədr müa­vi­ni Ni­ko­lay To­men­ko ilk gö­rü­şün nə­ti­cə­lə­rin­dən nik­bin ol­du­ğu­nu bil­di­rib:
   
   "Buz tər­pən­di və üç­tə­rəf­li for­mat­da koa­li­si­ya­nın for­ma­laş­dı­rıl­ma­sı üçün şans ya­ran­dı". N. To­men­ko par­la­men­tin növ­bə­ti ic­la­sı­nın gün­də­li­yi­ni bir­gə mü­əy­yən­ləş­di­rə­cək­lə­ri­ni söy­lə­yib: "İki gün ər­zin­də cəhd edə­cə­yik ki, üç frak­si­ya de-fak­to ko­or­di­nə­li şə­kil­də ça­lış­ma­ğa baş­la­sın".
   "Bi­zim Uk­ray­na-Xalq Özü­nü­mü­da­fiə­si" frak­si­ya­sı­nın li­de­ri Vya­çes­lav Ki­ri­len­ko isə de­yib ki, üç­tə­rəf­li koa­li­si­ya­nın ya­ra­dıl­ma­sı ilə xey­li say­da prob­le­min həl­li müm­kün­dür. O, koa­li­si­ya ra­zı­laş­ma­sı­nın im­za­lan­ma­sı üçün irə­li sür­dük­lə­ri şərt­lə­ri də açıq­la­yıb. Bu­na əsa­sən "Yu­li­ya Ti­mo­şen­ko" blo­ku Re­gi­on­lar Par­ti­ya­sı və kom­mu­nist­lər­lə bir­gə səs­ver­mə­dən, pre­zi­den­tin sə­la­hiy­yət­lə­ri­nin azal­dıl­ma­sı­nı nə­zər­də tu­tan və Vik­tor Yuş­şen­ko­nun ve­to qoy­du­ğu qa­nun la­yi­hə­lə­ri­ni dəs­tək­lə­mək­dən im­ti­na et­mə­li­dir. V. Ki­ri­len­ko Ru­si­ya-Gür­cüs­tan mü­na­qi­şə­si­nə da­ir ümu­mi möv­qe or­ta­ya qo­yul­ma­sı­nı və de­pu­tat to­xu­nul­maz­lı­ğı­nın ləğ­vi­ni is­tə­dik­lə­ri­ni də vur­ğu­la­yıb.
   Hər üç blok bu gün məs­lə­hət­ləş­mə­lə­ri da­vam et­di­rə­cək. Sent­yab­rın 26-da isə hər üç frak­si­ya­nın de­pu­tat­la­rı­nın iş­ti­ra­kı ilə gö­rüş ke­çi­ri­lə­cək. "Yu­li­ya Ti­mo­şen­ko" blo­ku­nun üz­vü And­rey Şkil bil­di­rib ki, gö­rü­şə pre­zi­dent Vik­tor Yu­şen­ko da də­vət olun­ma­lı­dır.
   Xa­tır­la­daq ki, sent­yab­rın 2-də "Yu­li­ya Ti­mo­şen­ko" blo­ku, Re­gi­on­lar Par­ti­ya­sı və kom­mu­nist­lə­rin səs­lə­ri ilə pre­zi­den­tin sə­la­hiy­yət­lə­ri­nin azal­dıl­ma­sı­nı nə­zər­də tu­tan qa­nun la­yi­hə­lə­ri qə­bul edi­lib. Həm­çi­nin bu üç frak­si­ya "Bi­zim Uk­ray­na"nın Ru­si­ya-Gür­cüs­tan mü­ha­ri­bə­si ilə bağ­lı tək­lif et­di­yi bə­ya­na­tı dəs­tək­lə­mə­yib. Bun­dan son­ra "Bi­zim Uk­ray­na-Xalq Özü­nü­mü­da­fiə­si" blo­ku koa­li­si­ya hö­ku­mə­tin­dən çıx­dı­ğı­nı bə­yan edib.

Sent­yab­rın 24-də Nyu-Yor­kun NYMEX əm­təə bir­ja­sın­da ke­çi­ri­lən hər­ra­cın ge­di­şin­də WTI nef­ti­nin ix­ra­cı­na da­ir no­yabr mü­qa­vi­lə­si­nin də­yə­ri 88 sent dü­şə­rək 1 ba­re­lə gö­rə 105,73 dol­lar təş­kil edib.
   "APA-Eco­no­mics"in mə­lu­ma­tı­na gö­rə, ICE Lon­don qi­tə­lə­ra­ra­sı bir­ja­sın­da no­yabr­da ix­rac et­mək­lə Brent mar­ka­lı nef­tin 1 ba­re­li­nin də­yə­ri 63 sent - 102,45 dol­la­ra­dək ucuz­la­şıb.
   Hər­ra­ca ABŞ-da ya­na­ca­ğa olan tə­lə­ba­tın azal­ma­sı ba­rə­də mə­lu­mat­lar tə­sir edib.
   Dünən sə­hər isə WTI nef­ti­nin qiy­mə­ti 0,04 dol­lar - 105,77 dol­la­ra­dək ba­ha­la­şıb.

Azər­bay­can Əda­lət Par­ti­ya­sı­nın səd­ri, Mil­li Məc­li­sin de­pu­ta­tı İl­yas İs­ma­yı­lo­vun Ru­si­ya­da həbs olu­nan oğ­lu Eti­mad İs­ma­yı­lo­vun işi üz­rə dü­nən ke­çi­ri­lən məh­kə­mə ic­la­sın­da ha­kim­lə təq­sir­lən­di­ri­lən şəxs­lər ara­sın­da mü­ba­hi­sə ya­ra­nıb.
   APA-nın Ru­si­ya mət­bua­tı­na is­ti­na­dən ver­di­yi mə­lu­ma­ta gö­rə, Çel­ya­binsk şə­hər Mər­kə­zi ra­yon Məh­kə­mə­sin­də ke­çi­ri­lən ic­las­da təq­sir­lən­di­ri­lən E. İs­ma­yı­lov, Ab­bas Cə­fə­rov və Vla­dimr Qu­zov məh­kə­mə tər­ki­bin­dən, döv­lət it­ti­ham­çı­sın­dan və işə Çel­ya­binsk məh­kə­mə­sin­də ba­xıl­ma­sı­na eti­raz edib­lər. Təq­sir­lən­di­ri­lən şəxs­lər bil­di­rib­lər ki, məh­kə­mə və pro­ku­ror kor­rup­si­ya­ya qur­şa­nan Çel­ya­binsk rəh­bər­li­yi­nin əmr­lə­ri­ni ye­ri­nə ye­ti­rir­lər. E. İs­ma­yı­lov məh­kə­mə­ni və pro­ku­ro­ru sa­vad­sız­lıq­da da gü­nah­lan­dı­rıb.
   E. İs­ma­yı­lo­vun və­ki­li Cə­rul­la Ra­ma­za­nov isə APA-ya bil­di­rib ki, E. İs­ma­yı­lo­vun işi­nə Mosk­va­da ba­xıl­ma­sı is­ti­qa­mə­tin­də iş­lər da­vam et­di­ri­lir. C. Ra­ma­za­nov pro­se­sin okt­yab­rın 6-da da­vam et­di­ri­lə­cə­yi­ni söy­lə­yib.

Sent­yab­rın 26-dan res­pub­li­ka­nın qərb böl­gə­sin­də Əmək və Əha­li­nin So­si­al Mü­da­fiə­si Na­zir­li­yi­nin si­fa­ri­şi əsa­sın­da mü­ha­ri­bə əlil­lə­ri və şə­hid ai­lə­lə­ri üçün in­şa edil­miş çox­mər­tə­bə­li bi­na­la­rın açı­lış mə­ra­si­mi­nə start ve­ri­lə­cək.
   
   Na­zir­lik­dən "OLAY­LAR"a ve­ri­lən mə­lu­ma­ta gö­rə, ilo­kin ola­raq Qa­zax ra­yo­nun­da 2 mər­tə­bə­li 16 mən­zil­li, To­vuz ra­yo­nun­da 4 mər­tə­bə­li, 36 mən­zil­li, Min­gə­çe­vir şə­hə­rin­də isə 4 mər­tə­bə­li 36 mən­zil­li bi­na­la­rın açı­lış mə­ra­si­mi ke­çi­ri­lə­rək mən­zil­lər sa­hib­lə­ri­nə təh­vil ve­ri­lə­cək. Sent­yab­rın 27-də isə Qə­bə­lə ra­yo­nun­da 2 mər­tə­bə­li 16 mən­zil­li bi­na mü­ha­ri­bə əlil­lə­ri və şə­hid ai­lə­lə­ri­nə ve­ri­lə­cək. İs­ma­yıl­lı ra­yo­nun­da Əha­li­nin So­si­al Mü­da­fiə­si Mər­kə­zi­nin ye­ni in­zi­ba­ti bi­na­sı­nın açı­lış mə­ra­si­mi ke­çi­ri­lə­cək. Açı­lış mə­ra­sim­lə­rin­də əmək və əha­li­nin so­si­al mü­da­fiə­si na­zi­ri Fü­zu­li Ələk­bə­rov, na­zir­li­yin yük­sək rüt­bə­li əmək­daş­la­rı və yer­li ic­ra ha­ki­miy­yə­ti or­qan­la­rı­nın nü­ma­yən­də­lə­ri iş­ti­rak edə­cək­lər. Qeyd edək ki, 1997-ci il­dən baş­la­ya­raq ƏƏSMN-nin si­fa­ri­şi ilə mü­ha­ri­bə əlil­lə­ri və şə­hid ai­lə­lə­ri üçün 1425 mən­zil is­ti­fa­də­yə ve­ri­lib. Qərb ra­yon­la­rın­da­kı bi­na­la­rın is­ti­fa­də­yə ve­ril­mə­si­lə bu gös­tə­ri­ci 1529-a ça­ta­caq.

Ha­zır­ki dövr­də mü­xa­li­fə­tin küt­lə­vi ak­si­ya ke­çir­mə­si Azər­bay­can döv­lət­çi­li­yi üçün heç bir təh­did ya­rat­mır.
   
   Kons­ti­tu­si­ya Araş­dır­ma­la­rı Fon­du­nun pre­zi­den­ti Əli­məm­məd Nu­ri­yev "OLAY­LAR"a bil­di­rib ki, öl­kə­də mü­xa­li­fə­tin kons­ti­tut­si­on hü­quq­la­rı­nı­dan is­ti­fa­də­si üçün nor­mal şə­ra­it ya­ra­dı­lıb: "Mü­xa­li­fət sər­bəst top­laş­maq azad­lı­ğı­nı hə­ya­ta ke­çi­ri­rək cə­miy­yət­də möv­cud olan prob­lem­lə­ri qa­bar­da bi­lər. Gü­man edi­rəm ki, be­lə ak­si­ya­la­rın ke­çi­ril­mə­si­nə hər han­sı ma­neə ol­may­caq. Ar­tıq bu­nun­la bağ­lı pre­si­dent möv­cud­dur. Di­gər tə­rəf­dən, ye­ni qə­bul edb­lmiş qa­nun­da dinc top­laş­maq azad­lı­ğı­nı məh­dud­laş­dır­maq müs­təs­na hal­lar­da baş ve­rir".

Bey­nəl­xalq eks­pert­lər Azər­bay­can po­li­si­nin sər­bəst top­laş­maq azad­lı­ğı za­ma­nı ic­ti­mai asa­yi­şin tə­min edil­mə­si təc­rü­bə­si­ni yük­sək qiy­mət­lən­di­rib­lər.
   
   Azər­bay­can po­li­si­nə be­lə bir qiy­mət öl­kə­də "Sər­bəst top­laş­maq azad­lı­ğı za­ma­nı po­li­sin hü­quq və və­zi­fə­lə­ri" möv­zu­sun­da ke­çi­ri­lən tre­ninq­lər­dən son­ra ve­ri­lib.