Vur­ğun Əy­yub:
   "Or­ta mək­təb­lər­də­ki
   qiy­mət­lən­dir­mə
   sis­te­mi qü­sur­lu­dur"
   
   Ham­let İsa­xan­lı:
   "Gün­də­lik qiy­mət­lən­dir­mə­də tə­sa­düf­lər ola bi­lər"
   
   Eti­bar Əliyev:
   "Şa­gird­lər da­ha çox test­lə­rə ha­zır­la­şır, nə­in­ki mək­təb proq­ra­mı­nı öy­rə­nir­lər"
   
   
   Təh­sil Na­zir­li­yi növ­bə­ti təd­ris ilin­dən or­ta mək­təb­lər­də gün­də­lik qiy­mət­lən­dir­mə sis­te­mi­ni ləğv et­mə­yə ha­zır­la­şır. Bu ye­ni­li­yi me­dia­ya açıq­la­yan təh­sil na­zi­ri Mi­sir Mər­da­nov bil­di­rib ki, şa­gird­lər ənə­nə­vi gün­də­lik­lər­dən da­ha is­ti­fa­də et­mə­yə­cək­lər. Na­zi­rin söz­lə­ri­nə gö­rə, mü­əl­li­min sub­yek­tiv fik­ri­nə əsas­la­nan gün­də­lik qiy­mət­lən­dir­mə sis­te­mi şa­gird­lə­rin təh­si­lə ma­ra­ğı­nı ar­tır­maq əvə­zi­nə, azal­dır.
   
   Şa­gird­lər mək­tə­bə elm öy­rən­mə­yə de­yil, qiy­mət al­maq xa­ti­ri­nə gə­lir. Na­zir köh­nə sis­te­mi han­sı ye­ni sis­te­min əvəz­lə­yə­cə­yi­nə konk­ret­lik gə­tir­mə­yib. Qeyd edib ki, şa­gird nai­liy­yət­lə­ri­nin qiy­mət­lən­di­ril­mə­si sis­te­min­də kök­lü də­yi­şik­lik­lə­ri nə­zər­də tu­tan ye­ni me­xa­nizm­lər ha­zır­kı təd­ris ili ər­zin­də ha­zır­la­na­caq, 2009-2010-cu təd­ris ilin­dən isə onun sı­naq­dan ke­çi­ril­mə­si­nə baş­la­na­caq. Qeyd edək ki, şa­gird nai­liy­yət­lə­ri­nin qiy­mət­lən­di­ril­mə­sin­də key­fiy­yə­tin yük­səl­dil­mə­si mə­sə­lə­si elə-be­lə or­ta­ya çıx­ma­yıb. Bu mə­sə­lə sra­ğa­gün Təh­sil Na­zir­li­yi ilə Dün­ya Ban­kı ara­sın­da im­za­lan­mış kre­dit sa­zi­şi üz­rə la­yi­hə­yə da­xil­dir. Yə­ni şa­gird nai­liy­yət­lə­ri­nin qiy­mət­lən­di­ril­mə­sin­də­ki is­la­hat­la­rın bir his­sə­si Dün­ya Ban­kı­nın ayır­dı­ğı kre­dit­lər he­sa­bı­na hə­ya­ta ke­çi­ri­lə­cək. Bəs ye­ni qiy­mət­lən­dir­mə sis­te­mi şa­gird­lə­rə nə ve­rə­cək və ümu­mi­lik­də təh­sil sa­hə­sin­də han­sı müs­bət is­la­hat­la­ra gə­ti­rib çı­xa­ra­caq? Mə­sə­lə ət­ra­fın­da təh­sil sa­hə­si üz­rə bir ne­çə mü­tə­xəs­sis fik­ri­ni öy­rən­dik.
   TQDK-nın sa­biq səd­ri Vur­ğun Əy­yub:
   - Or­ta mək­təb­lər­də tət­biq olu­nan qiy­mət­lən­dir­mə sis­te­mi, tə­bii ki, qü­sur­lu­dur. Qiy­mət­lən­dir­mə sis­te­mi də­yiş­mə­li­dir, an­caq han­sı üsul tət­biq edi­lə­cək, hə­lə ki, bu ba­rə­də da­nı­şan yox­dur. Me­xa­nizm or­ta­da ol­ma­lı­dır ki, onun ət­ra­fın­da da fi­kir mü­ba­di­lə­si apa­rıl­sın, mü­za­ki­rə­lər açıl­sın. Müx­tə­lif va­ri­ant­lar tək­lif olu­nur. Bə­zi­si de­yir ki, şa­gird­lər han­sı­sa böl­mə­ni ba­şa vur­duq­dan son­ra test üsu­lu ilə qiy­mət­lən­di­ril­sin. An­caq bu­ra­da da mü­əl­lim­lə­rin sub­yek­tiv­li­yə əsas­lan­ma­ya­ca­ğı­na kim zə­ma­nət ve­rə bi­lər? Mü­əl­lim­lə­rin sub­yek­ti­viz­mi­ni han­sı­sa üsu­lu də­yi­şib ye­ri­nə baş­qa­sı­nı tət­biq et­mək­lə də­yiş­mək müm­kün de­yil. Bu­nun üçün ilk növ­bə­də tə­fək­kür də­yiş­mə­li­dir. Av­ro­pa öl­kə­lə­rin­də­ki li­sey və kol­lec­lər­də bi­li­yin qiy­mət­lən­di­ril­mə­sin­də tam sər­bəst­lik­dir. Çün­ki Av­ro­pa­da təh­si­lə ba­xış fərq­li­dir.
   Xə­zər Uni­ver­si­te­ti­nin rek­to­ru, pro­fes­sor Ham­let İsa­xan­lı:
   - Qiy­mət­lən­dir­mə sis­te­mi­nin də­yiş­mə­si çox ağır, də­rin mə­sə­lə­dir. Bu ilk il­lər­də mü­əy­yən mək­təb­lər­də pi­lot la­yi­hə ki­mi hə­ya­ta ke­çi­ril­mə­li­dir. Həm də aşa­ğı si­nif­lər­də. Çün­ki yu­xa­rı si­nif­lə­rə qalx­dıq­ca qiy­mət­lən­dir­mə­yə eh­ti­yac ya­ra­nır. Mə­sə­lən, İn­gil­tə­rə­də aşa­ğı si­nif şa­gird­lə­ri­nin rə­qəm­lə qiy­mət­lən­di­ril­mə­si prin­si­pi yox­dur. Ora­da yax­şı oxu­yan şa­gir­də "ul­duz" ve­ri­lir. Bir müd­dət keç­dik­dən son­ra qiy­mət­lən­dir­mə sis­te­mi də­yi­şir. Gün­də­lik qiy­mət­lən­dir­mə­də tə­sa­düf­lər ola bi­lər. Şa­gird bir gün dər­sə ha­zır­lıq­lı gə­lə bi­lər, o bi­ri gün ha­zır­lıq­sız gə­lər. Bi­zim Xə­zər Uni­ver­si­te­ti nəz­din­də "Dün­ya" mək­tə­bi fəa­liy­yət gös­tə­rir. Bu, mək­təb­də həf­tə­lik qiy­mət­lən­dir­mə­dir. Həm də mü­əl­lim­lər qiy­mə­ti şa­gir­də bil­dir­mir, mək­tub şək­lin­də onun va­li­dey­ni­nə gön­də­rir­lər. Çün­ki va­li­deyn öv­la­dı­nın han­sı fən­nə ma­ra­ğı ol­du­ğu­nu, han­sı fən­dən zə­if, han­sın­dan güc­lü ol­du­ğu­nu ha­mı­dan yax­şı bi­lir. An­caq bu me­tod aşa­ğı si­nif­lər­də - va­li­deyn uşaq­la da­ha çox məş­ğul ol­du­ğu, ona da­ha çox vaxt ayır­dı­ğı mər­hə­lə­də tət­biq olu­nur. Bu cür sis­tem tə­bii ki, yu­xa­rı si­nif­lə­rə tət­biq edi­lə bil­məz.
   "XXI əsr" Təh­sil Mər­kə­zi­nin rəh­bə­ri Eti­bar Əli­yev:
   - İn­ki­şaf et­miş öl­kə­lə­rin bir ço­xun­da, İn­gil­tə­rə­də, Ya­po­ni­ya­da şa­gird­lə­rin bi­li­yi­nin qiy­mət­lən­di­ril­mə­si uni­ver­sal əlif­ba­nın ilk beş hər­fi ilə apa­rı­lır. Hət­ta "a" hər­fi­nin üs­tün­də "ul­duz" işa­rə­si ilə qiy­mət­lən­dir­mə də var. Bu döv­lət­lə­rin təh­sil sis­te­min­də şa­gir­din bi­li­yi­nin tam qiy­mət­lən­di­ril­mə­si apa­rı­lır. Qiy­mət­lən­dir­mə­də ba­za bi­lik­lə­ri ilə ya­na­şı, es­se­lər, te­ma­tik, at­tes­ta­si­on və di­aq­nos­tik test­lər əsas gö­tü­rü­lür. Biz­də isə 5 bal­lıq qiy­mət­lən­dir­mə­dir. Və is­tə­ni­lən şa­gird or­ta mək­tə­bi "əla­çı" ki­mi bi­ti­rə bi­lər. Am­ma or­ta mək­tə­bi əla qiy­mət­lər­lə bi­tir­miş şa­gird­lə­rin 40 fai­zin­dən ço­xu qə­bul im­ta­han­la­rın­da yüksək bala mü­vəf­fəq ola bil­mir, bə­zən heç ke­çid ba­lı da top­la­ya bil­mir. Or­ta mək­tə­bin qiy­mət­lən­dir­mə­si ilə qə­bul­da­kı qiy­mət­lən­dir­mə ara­sın­da fərq bö­yük­dür. De­mə­li, or­ta mək­təb­lər­də­ki qiy­mət­lən­dir­mə­nin 80 fai­zi fal­si­fi­ka­si­ya­dır. Şa­gird­lər da­ha çox test­lə­rə ha­zır­la­şır, nə­in­ki mək­təb proq­ra­mı­nı öy­rə­nir­lər. Av­ro­pa­da hər han­sı mək­təb 15 fa­iz­dən ar­tıq at­tes­tat ve­rə bil­mir­sə, dər­hal bağ­la­nır. Biz­də be­lə bir hal müm­kün­dür­mü? İn­di­yə­dək han­sı­sa mək­tə­bin bağ­lan­dı­ğı­nı, cə­za­lan­dı­ğı­nı heç kim gör­mə­yib. Bu­nun bir əsas sə­bə­bi də və­tən­daş cə­miy­yə­ti­nin mək­təb­lə­rə bu­ra­xıl­ma­ma­sı­dır. Təh­sil Na­zir­li­yi isə öh­də­sin­də olan heç bir or­ta mək­tə­bi bağ­la­maz. Ona gö­rə də qiy­mət­lən­dir­mə sis­te­min­də han­sı is­la­hat­la­rın apa­rı­la­ca­ğı əsas de­yil, əsas stra­te­gi­ya­nın düz­gün qu­rul­ma­sı­dır.