Payızda keçiriləcək parlament seçkilərində əvvəlcədən təkbaşına iştirak etmək qərarı verən Aydınlar Partiyası sonra fikrini dəyişdi. Belə ki, sözügedən partiya seçkilərə Demokrat və Ümid partiyalarının birgə təsis etdiyi "Qarabağ" seçki blokunun tərkibində qatılacaq. Artıq bununla bağlı qərar qəbul olunub və hazırda blok daxilində üç partiyanın namizədlərinin müəyyənləşməsi prosesi getməkdədir. Ölkədəki ictimai-siyasi proseslərə, seçkilərlə bağlı məsələlərə münasibətini bildirən "Aydınlar" sədri Qulamhüseyn Əlibəyli "Şərq"ə müsahibəsində rəhbərlik etdiyi təşkilatın seçki hazırlıqları ilə bağlı da məlumat verib. Q.Əlibəylinin sözlərinə görə, seçki dairələrinin əksəriyyəti üzrə namizədlərini müəyyən ediblər...
   
   - Bildiyimiz kimi, Aydınlar Partiyası "Qarabağ" seçki blokunun tərkibində seçkilərə qatılacaq. O mənada hazırda namizədlərlə bağlı məsələlər müzakirə edilir. Sənədlərin hazırlanması və bir sıra texniki məsələlərlə bağlı işlər gedir. Seçki kampaniyasına start veriləndən sonra qanunvericiliyə uyğun olaraq Mərkəzi Seçki Komissiyasına müraciət etməliyik, qeydiyyatdan keçməliyik. Ondan sonra namizədlərin imzatoplama və digər prosedurlar başlayacaq. O vaxta qədər də "Qarabağ" seçki blokunun rəhbərliyi görüşlər keçirəcək, namizədlərin müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı mütəmadi olaraq müzakirələr aparılacaq.
   
   - Aydınlar Partiyası necə oldu ki, "Qarabağ" seçki bloku ilə parlament seçkilərinə qatılmaq qərarına gəldi?
   
   - Ümumiyyətlə, bizim partiyanın əvvəldən qərarı belə idi ki, seçkilərdə təkbaşına iştirak olsun. Yəni bir növ qüvvəmizin hansı səviyyədə olduğunu, cəmiyyət tərəfindən necə qarşılandığımızı öyrənmək istəyirdik. Amma seçki bloku yaxınlaşdıqca cəmiyyətdə bloklaşmaya meylin artdığını gördük. Sonradan siyasi təşkilatların seçkilərdə birgə əməkdaşlığı ilə bağlı müzakirələr aparılmağa başladı. Bu baxımdan biz də qərara gəldik ki, müxalif seçki bloklarından birinə qoşulaq və əməkdaşlıq edək. Düzü, ölkədə elə də böyük bloklar yaranmadı. Sadəcə, Müsavat-AXCP birliyi ilə bağlı məsləhətləşmələr getdi. Digər yandan isə ADP ilə Ümid Partiyası "Qarabağ" adlı seçki bloku formalaşdırdı. Biz fikirləşdik ki, AXCP-Müsavat birliyinə qoşulmaqla bağlı müraciət yanlış olar. Çünki bu iki partiya yalnız özləri arasında müzakirələr apardı. Hətta AXCP Müsavat Partiyasının müttəfiqlərini yaxına buraxmaq istəmədi, AXCP öz müttəfiqlərindən imtina etdi. Ona görə də fikirləşdik ki, "Qarabağ" seçki blokuna qoşulaq. Bu blok da müxalifətin bir kəsimini özündə birləşdirir, normal siyasi təşkilatlar ətrafında cəmlənib. Məlumdur ki, Azərbaycanın ağrılı problemi Qarabağ münaqişəsidir. Seçkilərdə Qarabağ şüarı ilə iştirak etmək daha uyğundur. O baxımdan bu seçki bloku ilə seçkilərə qatılmağı lazım bildik.
   
   - Əgər AXCP-Müsavat birliyi bütün partiyalar üçün açıq olsaydı, həmin birlikdə təmsil olunardızmı?
   
   - Təbii ki, biz hesab edirik ki, bloklaşma başlayırsa, bu ittifaqda daha çox partiyalar iştirak etsin. Geniş tərkibli və müxalifətin bütün qüvvələrinin təmsil olunduğu birliyin olması daha yaxşıdır. İndi baxın, əksər müxalifət partiyaları bir neçə blokda təmsil olunurlar. Sabah bu blokların namizədləri bir növ hakimiyyətə qarşı mübarizə aparmalı olacaqsa, digər yandan da öz düşərgəsi ilə mübarizə aparacaq. Bundan qaçmaq mümkün deyil. Yəni ayrı-ayrı dairələrdə maraqlar toqquşacaq. Amma o toqquşan maraqları bir yerə cəmləmək mümkün olsaydı, daha yaxşı nəticələr əldə etmək mümkün idi. Ona görə də biz geniş tərkibli blokda təmsil olunmaq istərdik. Amma təəssüflər olsun ki, bizdən asılı olmayan səbəbdən məhdud sayda, 3-4 siyasi təşkilatdan ibarət bloklar formalaşır.
   
   - Seçkiöncəsi hazırkı siyasi vəziyyəti necə dəyərləndirirsiz?
   
   - Çox təəssüf edirəm ki, seçkilərə az vaxt qalmasına baxmayaraq ölkədə seçki ab-havası hiss olunmur. Ayrı-ayrı partiyalar arasında siyasi danışıqlar, məsləhətləşmələr aparılır və bu normaldır. Amma insanların seçkilərə marağı sanki azalıb və əhali siyasi proseslərin gedişinə maraq göstərmir. Bu halın yaranmasında bir qədər də hökumət günahkardır. Çünki hökumət siyasi partiyalara münasibətdə ayrı-seçkilik edir. Partiyaların fikirlərini azad ifadə etməsində problemlər var. Yerli məmurlar tərəfindən müəyyən inzibati maneələr yaradılır. Bu hallar da seçkilərin ictimai həyatda ikinci dərəcəli məsələ olmasına gətirib çıxarır. Artıq insanlar seçki proseslərinə inanmaq istəmir. Düşünürəm ki, siyasi partiyalar və siyasətçilər cəmiyyətdə itmiş inamı qaytarmağa çalışmalıdırlar.
   
   - "Aydınlar" "Qarabağ" seçki blokunda neçə nəfər namizədlə iştirak edəcək?
   
   - Ümumilikdə blokun 90 nəfərdən artıq namizədi müəyyənləşib. Amma təklikdə bizim partiyanın 12 namizədi 90-dan artıq namizədin sırasındadır. Amma hələlik yekun qərar verilməyib. Proses davam etdiyindən ola bilər ki, bizim blokda namizədlərimizin sayı artsın.
   
   - Özünüzün namizədliyinizi hansı dairədən irəli sürəcəksiz?
   
   - Əvvəl haradan deputat olmuşdumsa, oradan da namizədliyimi verəcəm. 2005-ci ildə namizədliyimi verdiyim, seçildiyim, amma sonradan Konstitusiya Məhkəməsinin ləğv etdiyi 69 saylı Cəlilabad-Masallı-Biləsuvar seçki dairəsindən namizədliyimi irəli sürmək niyyətindəyəm. Həmin dairənin seçicilərinin problemlərinə bələdəm və hesab edirəm ki, həmin dairənin insanları məni dəstəkləyəcəklər.
   
   - Namizədlərin təbliğatı hansı formada aparılacaq?
   
   - Təbii ki, əgər hansısa seçki bloku ilə birlikdə prosesə qatılırıqsa, həmin blokla da birlikdə namizədlərin təbliğat-təşviqat kampaniyası aparılacaq. Blokun artıq İşçi Qrupu seçki qərargahı kimi fəaliyyətə başlayıb. İndi təkcə namizədlərin sənədlərinin qaydaya salınması ilə deyil, həmçinin də təşviqat kampaniyasının təşkili ilə bağlı müəyyən təkliflər hazırlanır. Çalışılır ki, blok nümunəvi bir platforma ilə seçici qarşısına çıxsın. Nəzərə almaq lazımdır ki, regionlar üzrə platformalarda müəyyən fərqlər ola bilər. Amma Aydınlar Partiyası seçkilərdə vahid blok şəklində iştirak edirsə, ümumi şüarlar qeyd ediləcək.
   
   - "Qarabağ" seçki bloku seçkilərdə hara qədər uğur qazana bilər?
   
   - Hesab edirəm ki, normal seçki şəraitində və normal seçki prosesində namizədlərin əksəriyyəti mandat qazanmaq imkanına malikdir. Baxmayaraq ki, blokda bizim partiya nisbətən gəncdir, ilk seçkilərdir ki iştirak edir. Amma ADP və Ümid Partiyasının artıq bir neçə seçki təcrübəsi var. Təbii ki, demək olmaz ki dairələrin mütləq əksəriyyətini "Qarabağ" bloku götürəcək. Hakim partiyanın da namizədləri olacaq, digər müxalifət partiyalarının da həmçinin. Və onlar da namizədliklərini verdikləri dairələrdən uğur qazanmağa çalışacaqlar. Amma hesab edirik ki, blokun vahid namizəd olaraq seçdiyi şəxslər uğurlu namizədlərdir və uğur qazanmaq şansları böyükdür.
   
   - AXCP-Müsavat birliyinin perspektivini necə görürsüz? Hər halda uzun müddət AXCP sıralarında fəaliyyət göstərmisiz...
   
   - Əvvəla, onu deyim ki, bu cür birliyin, ittifaqın yaradılmasının özü müsbətdir. Bu birlik nəticəsində iki partiya arasında uzun müddət mətbuatda, qəzet səhifələrində gedən çəkişmələrə son qoyula bilər. Amma Müsavat-AXCP məsləhətləşmələrinin gedişi, danışıqlardan çıxan nəticələr əməkdaşlığın uğurlu yekunlaşacağını şübhə altına alır. Çünki AXCP ilə Müsavat birlik haqqında danışırlar, amma bir sıra dairələrdə ortaq məxrəcə gələ bilmirlər. Funksionerlər və yaradacaqları blokların namizədləri bir də görürsən ki, mətbuatda bir-birlərinin əleyhinə təbliğat aparırlar. Bu, artıq həmin blokun hətta yarana biləcəyini şübhə altına alır. Və yaxud da blok baş tutsa belə bunun perspektivi şübhə altına düşür. Hesab edirəm ki, əgər bu iki partiyanın təmsilçiləri bir araya gəlmək istəyirlərsə, ilk öncə məsləhətləşmələri normal şəkildə aparmalıdırlar. Təmkinli və qarşılıqlı güzəştlər etməlidirlər. Bir-birlərinə mətbuat vasitəsi ilə atmaca atmağa son qoymalı və müəyyən məsələləri ciddi şəkildə müzakirə etməlidirlər.

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədri Sabir Rüstəmxanlı ilə Demokratik İslahatlar Partiyasının sədri Asim Mollazadə arasında görüş olub.
   
   Görüşdə 7 noyabrda keçiriləcək parlament seçkilərilə bağlı əməkdaşlıq məsələsi müzakirə olunub. Tərəflər birlikdə "Demokratiya" adlı seçki bloku yaratmaq barədə razılıq əldə ediblər. Bu barədə "Şərq"ə VHP-nin mətbuat xidmətindən məlumat daxil olub. Məlumatda bildirilir ki, blokla bağlı sazişin mətni və digər sənədlərin hazırlanması ilə əlaqədar işçi qrupunun yaradılması qərara alınıb. Yaxın günlərdə partiyalararası saziş imzalanacaq və blok ictimaiyyətə təqdim olunacaq.

Azərbaycanda Vətəndaş Cəmiyyəti Uğrunda Müstəqil Məsləhət və Yardım Mərkəzi "2010-cu ilin parlament seçkiləri: problemlərin aradan qaldırılma yolları" mövzusunda tədbir keçirib.
   
   Mərkəzin direktoru Eldar İsmayılov parlament seçkiləri zamanı QHT-lərin fəaliyyətindən danışıb: "Azərbaycanda qanunlar təkmildir. Azad seçkilərin keçirilməsi üçün hər cür şərait var. Seçkilərin şəffaf keçirilməsində QHT-lərin də rolu danılmazdır". QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurasının sədri Azay Quliyev də qeyri-hökumət qurumlarının seçki prosesində rolundan bəhs edib: "QHT-lər hakimiyyət uğrunda mübarizə aparmırlar, neytral mövqedə dayanırlar. Seçkilərin müşahidəsi çox vacibdir. Bu müşahidələr həm də ictimai etimad deməkdir. QHT-lər hər hansı namizədə maddi və ya mənəvi dəstək vermir. Azərbaycanda ixtisaslaşmış QHT-lər var ki, bunlara misal olaraq AVCİYA, "İnam" Plüralizm Mərkəzi və digərlərini göstərmək olar".
   
   Millət vəkili Cəmil Həsənli isə Azərbaycanda ən güclü parlamentin 1918-20-ci illərdə mövcud olduğun deyib: "Seçkilər nə qədər siyasi prosesdirsə, o qədər də ictimai bir prosesdir".
   
   Tədbirdə iştirak edən millət vəkilləri Gültəkin Hacıbəyli, Fazil Qəzənfəroğlu və "Ayna" "Zerkolo" qəzetlərinin baş redaktoru Elçin Şıxlı da mövzuya dair fikirlərini bildiriblər.

Böyük ehtimalla, Ana Vətən Partiyası (AVP) qarşıdan gələn parlament seçkilərində təkbaşına iştirak edəcək.
   
   Bunu Lent.az-a açıqlamasında AVP sədrinin təşkilati məsələlər üzrə müavini, partiyanın Mərkəzi Seçki Qərargahının rəhbəri Etibar Quliyev söyləyib.
   
   Etibar Quliyev deyib ki, eyni platformada dayanan partiyalarla blok yaratmaq olar: "Amma AVP heç bir partiya ilə fikir mübadiləsi aparmayıb. Namizədlərimiz də müəyyənləşib. 18 seçki dairəsi üzrə namizədimiz olacaq". Etibar Quliyev onu da qeyd edib ki, partiya sədri Fəzail Ağamalı böyük ehtimalla əvvəlki parlament seçkisində millət vəkili seçildiyi 60 saylı Salyan Seçki Dairəsindən namizədliyini irəli sürəcək. AVP sədrinin müavini, millət vəkili Zahid Orucun dairəsi isə dəqiqləşdirilməyib: "Məsələ ondadır ki, Zahid Orucun bundan əvvəlki parlament seçkisində namizəd olduğu və millət vəkili seçildiyi 93 saylı Bərdə şəhər Seçki Dairəsində Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi ilə alternativ olmaması üçün danışıqlar aparılmayacaq. YAP güclü partiya olduğu üçün bu partiyanın dəstəyinə ehtiyac var". Etibar Quliyev özü isə bu parlamenti seçkilərində namizəd olmayacaq: "Mən Mərkəzi Seçki Qərargahının rəhbəriyəm və partiyanın da Mərkəzi Seçki Komissiyasında səlahiyyətli nümayəndəsi olacam".

Milli Məclisə keçiriləcək seçkilər yaxınlaşdıqca, ölkədə siyasi hərarət də artır. İndidən bu seçkiləri ötən proseslərdən fərqləndirəcək bir amili qeyd etmək olar. Bu dəfə seçki prosesində daha çox seçki bloku iştirak edəcək. Bloklaşma sarıdan müxalifət düşərgəsində sanki bir yarışma mövcuddur.
   
   Əlbəttə, bunun bir neçə səbəbi var. Ən əsası isə maliyyə vəziyyətləri o qədər də ürəkaçan olmayan müxalifət partiyalarının 60-dan artıq namizəd qeydiyyatdan keçirməklə pulsuz efir vaxtından istifadə etmək imkanı əldə etməkdir. İnsan resursu baxımından da korluq çəkən partiyalar ancaq birlik halında belə bir şans yaxalaya bilərlər. "Azadlıq" bloku dağıdıldıqdan sonra AXCP-nin Müsavatla yeni birlik yaradacağı istiqamətində fikirlər səsləndirilsə də, hələ bu barədə konkret qərar yoxdur. Düzdür, əksər seçki dairələrində tərəflərin razılıqları mövcuddur. Amma bu seçki blokunun yaradılacağı ilə bağlı əsas deyil, çünki partiyaların bölə bilmədikləri dairələr hələ qalmaqdadır. Faktdır ki, sözügedən birlik baş tutacağı təqdirdə müxalifətin ən böyük və ən şanslı bloku olacaq.
   
   "Qarabağ" blokuna daxil olan ADP, Ümid və Aydınlar Partiyası da seçkilərdə kifayət qədər iddialıdır. Ədalət, Böyük Quruluş və Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi partiyalarının bir araya gəldikləri "İslahat"a münasibət isə birmənalı deyil. Bundan başqa Azərbaycan Liberal, Vətəndaş və İnkişaf partiyaları "İnsan naminə", Vətəndaş Həmrəyliyi və Demokratik İslahatlar Partiyası isə "Demokratiya" seçki bloku yaradıblar. Bir sözlə, müxalifət partiyalarının heç biri seçkiyə tək getmək fikrində deyillər. Maraqlıdır, yaratdıqları kiçik birliklərlə prosesə qatılmaq nə verəcək onlara? Seçkiöncəsi vəziyyəti politoloq Hüseynbala Səlimovla təhlil etdik. Ondan bu suala cavab almağa da çalışdıq.
   
   Hüseynbala Səlimov yaradılmış bloklara rəğmən hesab edir ki, bu il seçki ərəfəsi nisbətən sakit keçir. Buna səbəb kimi isə o, seçki qanunvericiliyində olan dəyişiklikləri göstərdi. "Seçkilərin müddəti qısaldılıb. İndi bu müddət 2 ayı əhatə edir. Bu baxımdan götürəndə seçkiöncəsi situasiya əvvəlki illərə nisbətən bir qədər sakit və mülayim keçir. Lakin bu, o demək deyil ki, seçkidə fəallıq olmayacaq. İndidən demək mümkündür ki, bir yerə minimum on namizəd olacaq. Çox güman ki, seçki prosesi aktiv olacaq. Yəni seçkiərəfəsi sakitlik hələ seçkinin sakit keçəcəyinə dəlalət etmir. Artıq gələn həftədən başlayaraq namizədlərin irəli sürülməsi mərhələsi başlayacaq. Güman ki, onda seçki prosesi istər-istəməz canlanacaq". H.Səlimov seçkilərə münasibətdə müxalifət düşərgəsində ziddiyyətli məqamların olduğunu düşünür.
   
   "Mən bir şeyi başa düşə bilmirəm: müxalifət 2008-ci ildə keçirilən prezident seçkisini boykot etdi. Amma indi keçirilən parlament seçkilərində iştirak edir. Dəfələrlə müxalifətçilərdən soruşmuşam ki, buna səbəb nədir? Doğrudanmı, iki il müddətində Azərbaycan siyasətində ciddi dəyişikliklər baş verib? Onlar mənə qane edən cavab verə bilmirlər. Daha çox bunu onunla izah edirlər ki, prezident seçkisində cəmi bir yer var, amma parlament seçkilərində 125, ona görə də burda qələbə qazanmaq ehtimalı daha böyükdür. Mən bütün seçkilərdə iştirakın tərəfdarıyam. Bu, müxalifət, ümumiyyətlə bütün siyasi partiyalara verilən bir şansdır, ən azından bütün hallarda özlərini sınamaq üçün, insanlarla ünsiyyət yaratmaq, öz fikirlərini cəmiyyətə çatdırmaq üçün. Siyasətdə küsmək olmur. Boykot ola bilər, amma küsmək, kənara çəkilmək o qədər də təqdir olunan bir hərəkət deyil.
   
   İndi müxalifətin birlik məsələsi həll olunmamış qaldı. Dünya təcrübəsinə baxsaq, görmək olar ki, sağçı, sağ-mərkəzçi partiyalar bir blokda birləşirlər, solçular bir blokda birləşirlər. Yəni daha iri, daha böyük bloklar yaranır. "Azadlıq" bloku ilə Müsavatın münasibət qurması mümkün olmadı. Sonradan AXCP ilə Müsavat özləri ikitərəfli münasibət qurmağa üstünlük verdilər. Burda bir detalı qeyd etmək istəyirəm. Əvvəl AXCP-nin ətrafında "Azadlıq" bloku vardı. Müsavatın ətrafında isə DUİ vardı. Müsavat AXCP-ni müttəfiqlərindən əl çəkməyə sövq edə bildi. Amma özü müttəfiqlərini ətrafında saxladı və seçki siyahılarına daxil etdi. Lakin AXCP hətta belə bir təklif olsa da, bunu edə bilmədi. Təəssüf edirəm ki, AXCP-Müsavat birliyində ALP kimi partiya iştirak etmədi. İndi o, VİP-lə əlaqə qurub". Siyasi şərhçi hesab edir ki, müxalifətin seçkilərə bir neçə blokla getməsi ona yüksək dividendlər vəd etmir. "İstər-istəməz ümumilikdə müxalifətin siyasi bazası var və hər bir müxalifət partiyası həmin bazadan səs götürür. Bu, bir neçə yerə parçalananda, çoxlu bloklar olanda təbii ki, elektoratın özü də parçalanır. Nəticədə insanlar kimə səs verəcəkləri ətrafında düşünürlər. Bəzən seçicilər bundan qeyzlənərək gedib hakimiyyətə və yaxud ona yaxın olan partiyaların namizədlərinə səs verirlər.
   
   Yenə də siyasi spektrə baxanda güman edirəm ki, sağ təmayüllü birliklərin şansları var. Amma solçu blok, ümumiyyətlə, yoxdur. Onlar siyasətdən kənardadırlar. Solçuların fəaliyyətinə baxdıqda onlar daha çox ya müstəqil politoloqluq edirlər, ya Ayaz Mütəllibovun Bakıya dönüşünü təmin etməyə çalışırlar, ya da "Eks-prezidentlik statusu haqqında" qanunun qəbul edilməsini istəyirlər. Halbuki, Azərbaycanda solçu blokun fəaliyyəti, səs toplaması üçün çox münbit şərait var. Amma təəssüf ki, bu şəraitdən istifadə etmirlər. Sağ partiyalar isə ideologiya zəminində qurulmayıb, onlar daha çox şüarlar üzərində qurulmuş partiyalardır. Hər halda onlar blok yaradıblar, parlamentdə iştirak etmək niyyətindədirlər. Gələn həftədən etibarən güman edirəm ki, bütün bloklar özlərini rəsmiləşdirəcəklər". Yaradılmış blokları səciyyələndirərkən H.Səlimov Azərbaycandakı siyasi spektri bir neçə yerə böldü. "Birincisi, iqtidar partiyası, ikincisi, özlərini hakim partiya ilə müttəfiq sayanlar, üçüncüsü, hakimiyyətə yaxın partiyalar və nəhayət, müxalifət partiyaları. Hakimiyyətə yaxın partiyaların müxalifətin elektoratını parçalamaq məsələsinə mən şübhə ilə yanaşıram. Onlar daha çox hakimiyyətin elektoratına şərik partiyalardır. Əsl müxalifət partiyalarının elektoratını onlar parçalamaq iqtidarında deyillər. Heç bir zaman inandırıcı görünmür ki, müxalifətin seçicisi BXCP-nin namizədinə səs versin. Güman edirəm ki, onlar daha çox hakimiyyətin mandatına şərikdirlər. Əsl müxalifət cəbhəsinin özündə bir neçə blokun yaranması daha çox özlərinə problem yaradır. Bunların öz sferalarında blokların çoxluğu səsləri parçalayacaq. İndi "Azadlıq" parçalandı, nəticədə AXCP Müsavatla yaxınlaşmaya getdi, ADP başqa bir blok yaratdı".
   
   H.Səlimov "İnsan naminə" blokunda təmsil olunan partiyalara münasibətdə Müsavatın mövqeyini bölüşmür. "ALP-nin o qədər də böyük elektoratı yoxdur, sıralarında o qədər böyük potensial cəmləşməyib. Təəssüf ki, Lalə Şövkət parlament seçkilərində iştirak etməyəcəyini bildirib. Bütün hallarda bu, ALP-nin və VİP-in siyasətinə təsir edir. Çünki orda Lalə Şövkətdən başqa o qədər də tanınmış simalar yoxdur. Seçki də elədir ki, bütün hallarda tanınmış simalara səs verirlər. Yəni tanınmış simaların partiyada, blokda olması və seçkilərə qatılması, həmin qurumun üstünlüyüdür. Bu baxımdan Lalə Şövkətin prosesdə iştirak etməməsi "İnsan naminə" blokunun seçki prosesində iştirakına təsir edəcək".