Özbək milli geyimləri: Çapan, doppi və əsrlərin qoruduğu mədəni irs

Özbəkistanda milli geyimlər əsrlərdir təkcə geyim vasitəsi deyil, həm də xalqın mədəni kimliyini, estetik zövqünü və tarixi yaddaşını əks etdirən mühüm irs nümunəsi hesab olunur.

Sherg.az xəbər verir ki, ənənəvi özbək geyimləri əsasən çapan (kaftan), yektək (köynək), şalvar və doppi adlanan milli papaqdan ibarətdir. Geyimlər üzərindəki naxış və ornamentlər bölgələrə görə fərqlənir, insanın sosial statusu, ailə vəziyyəti və yaşadığı bölgə barədə məlumat verir.

Kişilərin uzun və geniş biçimli çapanları pambıq, yun və ya ipək parçadan hazırlanır. Gündəlik istifadə üçün sadə modellər seçilsə də, mərasimlərdə qızılı saplarla işlənmiş "zarçapan" geyimləri üstünlük təşkil edir. Doppi isə həm qışda soyuqdan, həm də yayda istidən qorumaqla yanaşı, üzərindəki naxışlarla sahibinin mənsub olduğu bölgəni əks etdirir.

Qadınların milli geyimləri isə parlaq rəngləri, incə əl işçiliyi və zərif tikmələri ilə seçilir. Onlar dizə qədər uzanan libaslarla yanaşı, "lazım" adlanan enli şalvar geyinir, bayram və toy mərasimlərində isə ipək və atlas parçadan hazırlanan, qızıl-gümüş saplarla işlənmiş geyimlərə üstünlük verirlər.

Özbəkistanın Buxara, Xarəzm, Fərqanə və Qaraqalpaqıstan bölgələrinin hər biri özünəməxsus geyim ənənələri ilə tanınır. Buxara zəngin qızılı naxışları, Xarəzm sadə və funksional geyimləri, Fərqanə canlı rəngləri və çiçək ornamentləri, Qaraqalpaqıstan isə tünd tonlu geyimləri, gümüş bəzəkləri və soyuq iqlimə uyğun baş geyimləri ilə fərqlənir.

Bu gün özbək milli geyimləri gündəlik həyatdan daha çox toy, bayram və mədəni tədbirlərdə istifadə olunur. Daşkənd, Səmərqənd, Buxara və Xivədəki muzeylərdə qorunan qədim geyim nümunələri isə Özbəkistanın zəngin tarixini və milli irsini gələcək nəsillərə çatdırır.