Ailələrin dağılması, boşanmalara səbəb kimi həyat yoldaşlarının sədaqətsizliyi, qarşılıqlı, çox zamansa birtərəfli xəyanət, aldatmalar, tərəf müqabilinin gizlicə dəyişməsi göstərilir. Bəzən bu sadəcə, bir dəfə, bəzənsə illərlə davam edir. Formasından asılı olmayaraq, aldatma bir çox münasibətlərin sonunu gətirir. Bununla belə, tədqiqatçılar xəyanət anlayışının insanlarda çox fərqli olduğuna diqqət çəkirlər.
“Sherg.az” “tr.mashable.com”a istinadən bildirir ki, Stony Brook Universitetinin mütəxəssisləri 300-dən çox araşdırmanı təhlil edərək vəfasızlığı üç əsas kateqoriyaya ayırıblar. Buna görə də aldatma dedikdə ağıla ilk gələn partnyordan başqası ilə cinsi əlaqədə olmaqdır, lakin aldatma hallarının çoxu əslində cinsi əlaqəyə daxil olmur. Aldatmanın ən geniş yayılmış formalarından biri “elektron xəyanət” adlanır və partnyordan kənar insanlarla cinsi əlaqədə olmaq və ya internetdə tanıdığı insanlarla münasibət qurmaqdır. Aldatmağın başqa bir növü “romantik xəyanət”dir. Bu nümunədə insanlar partnyorlarından başqa bir şəxslə güclü emosional bağlar qururlar. Üstəlik, romantik xəyanət cinsi xəyanətdən daha çox yayılmışdır. Kişilərin 35 faizi, qadınların isə 30 faizi partnyorlarını emosional olaraq aldatdıqlarını etiraf edir. Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edirlər ki, xəyanət müxtəlif yollarla təsnif olunduğundan, münasibətlərdə olan tərəflər xəyanət anlayışı ilə bağlı ziddiyyətli fikirlər qəbul edə bilər. Məqalənin aparıcı müəllifi Benjamin Warach qeyd edib ki, “bu vəziyyət romantik münasibətlərdə sərhədlər və monoqamiya gözləntilərinin sərhədləri haqqında aydın ünsiyyətin vacibliyini vurğulayır". Xəyanət ilk baxışdan sadə bir anlayış kimi görünsə də, elm adamları xəyanətin tərifi və mənasının dəyişə biləcəyini müəyyən ediblər. Xəyanət nisbətləri ilə bağlı 305 araşdırmanın məlumatlarını bir araya gətirən meta-analizdə ümumilikdə 500 mindən çox insanla aparılan müsahibələr və sorğular qiymətləndirilib və xəyanətin müxtəlif formalarına dair fikirlər əldə edilib. Sorğuda iştirak edən kişilərin 25 faizi, qadınların isə 14 faizi partnyorlarını cinsi yolla aldatdıqlarını bildirib. Bununla belə, B. Warach və onun həmkarları tərəfindən “Personal Relationships” elmi jurnalında dərc olunan məqalədə, “Cinsi elementləri ehtiva etməyən fırıldaqçılıq ən azı yalnız seksuallığı əhatə edən aldatma qədər, bəlkə də daha çox yayılmışdır” deyirlər. Kişilərin 23 faizi və qadınların 14 faizi onlayn tanışlıq və ya internetdə cinsi söhbətlərlə bağlı elektron fırıldaqçılığa yol veriblər. Aparılan araşdırmalara görə, sosial media və rəqəmsal texnologiyaların geniş tətbiqi ilə elektron aldatma əvvəlkindən xeyli çox yayılıb. Digər tərəfdən, ortaqlarına romantik olaraq sadiq olmadıqlarını söyləyən qadınların sayı, cinsi cəhətdən sadiq olmadıqlarını söyləyən qadınların sayından iki dəfə çoxdur. Bu xəyanət formaları çox yaygındır, lakin tədqiqatçılar tərəfindən tez-tez nəzərdən qaçırılır. Qiymətləndirilən 305 araşdırmadan yalnız 9,5 faizində emosional xəyanət var, elektron xəyanət üçün isə bu nisbət 5,6 faiz səviyyəsində qalıb. Ancaq həm rəqəmsal, həm də emosional xəyanət cinsi xəyanətdən daha dağıdıcı ola bilər. Ona görə də bu halların diqqətdən kənarda qalması akademik baxımdan kifayət qədər problemli hesab edilir. Əvvəlki araşdırmalar göstərdi ki, insanlar üz-üzə və ya telefon müsahibələri ilə müqayisədə şəxsiyyətləri anonim qaldıqda cinsi xəyanəti müzakirə etməyə daha açıq olurlar. Bu fərq emosional xəyanətə gəldikdə yox olur. Tədqiqatçılar bunu emosional xəyanətin cinsi xəyanət qədər utancverici olmaması ilə əlaqələndiriblər. Bununla belə, xəyanətin müəyyən edilməsi problemi həm əlaqə partnyorlarını, həm də fırıldaqçılıq psixologiyasını anlamağa çalışan alimləri çətinləşdirir. Tədqiq olunan 305 məqalənin 30 faizində “aldadılmış” və ya “vəfasız hərəkət” kimi son dərəcə qeyri-müəyyən ifadələr var.
