2023-cü il üçün iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının qalibi amerikalı alim Klaudiya Qoldin olub.
Bu barədə Nobel Komitəsi məlumat yayıb.
O, qadınların əmək bazarının nəticələrinə dair anlayışlarını təkmilləşdirdiyinə görə bu mükafata layiq görülüb.
Bəs Klaudiya Qoldin kimdir?
Qoldin 1946-cı ildə Nyu-Yorkda yəhudi ailənin uşağı olaraq dünyaya gəlib. Uşaq ikən arxeoloq olmağı arzulayırdı. Lakin orta məktəbdə Paul de Kruifin “Mikrob ovçuları” (1927) əsərini oxuduqdan sonra bakteriologiya ilə maraqlanmağa başladı. Orta məktəbdə oxuyarkən o, Kornell Universitetində mikrobiologiya üzrə yay məktəbi kursunu bitirdi. Bronks Elmlər Məktəbindən məzun olandan sonra mikrobiologiyanı öyrənmək niyyəti ilə Kornell Universitetinə daxil oldu.
İkinci kursda iqtisadiyyatdakı gizli həqiqətləri açmaqdan zövq alan Alfred Kandan dərs aldı. O, tənzimləmə və sənaye təşkili kimi mövzularla maraqlandı və rabitə peyklərinin tənzimlənməsi mövzusunda magistr dissertasiyasını yazdı. Korneldə iqtisadiyyat üzrə bakalavr dərəcəsini aldıqdan sonra Goldin sənaye təşkilatlarını öyrənmək məqsədi ilə Çikaqo Universitetində iqtisadiyyat üzrə doktorluq proqramına daxil oldu. O, bu sahədə doktorluq proqramına başlamış, lakin Gary Becker Çikaqoya gəldikdən sonra əmək iqtisadiyyatını da əlavə etmiş və daha sonra Robert W. Fogel ilə iqtisadiyyat tarixinə müraciət etmişdir. O, ABŞ-ın Antebellum şəhərlərində və sənaye cənublularında köləlik mövzusunda doktorluq dissertasiyasını yazmışdır. 1972-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Magistraturanı bitirdikdən sonra Qoldin Viskonsin-Madison Universitetində, Prinston Universitetində və Pensilvaniya Universitetlərində dərs demiş, daha sonra 1990-cı ildə Harvard Universitetinin iqtisadiyyat fakültəsinə qoşulmuş və burada idarəçi vəzifəsində çalışmışdır. O, bu departamentdə vəzifə təklifi alan ilk qadındır.
Claudia Goldin hazırda Harvard Universitetində İqtisadiyyat üzrə Henri Li professoru olan Amerikalı iqtisadiyyat tarixçisi və əmək iqtisadçısıdır.
Onun tədqiqatlarının çoxu indikini keçmişin obyektivindən şərh edir və aktual problemlərin mənşəyini araşdırır. Onun bu yaxınlarda tamamladığı “Karyera və Ailə: Qadınların Bərabərliyə Doğru Yüzillik Səyahəti” kitabı 5 oktyabr 2021-ci ildə nəşr olundu.
Kladua Qoldinin Nobel Mükafatı almasından “Sherg.az”a danışan iqtisadı ekspert Natiq Cəfərli bildirib ki, xanımın mükafat alması o demək deyil ki, 2023-cü il ərzində iqtisadiyyat sahəsindəki ən vacib araşdırma onun araşdırmasıdır:
“Kladua Qoldinin seçdiyi mövzu beynəlxalq kanyektura uyğun mövzu olduğu üçün mükafatın sahibi olub. Mövzuda gender bərabərliyi, xanımların əməyi, iş qabiliyyəti, əmək haqqı fərqləri ilə bağlı məsələlərə toxunulub. Xanımların kişilərə nəzərən daha aşağı əməkhaqqı ilə işləməsi və bununla bağlı mövzular daim BMT-nin və digər beynəlxalq təşkilatların diqqət mərkəzindədir. Nobel Komitəsi də qalibi seçərkən bu məqamı da nəzərə alıb. Amma bütün bunlara rəğmən xanım Qoldinin araşdırması kifayət qədər maraqlı araşdırmadır”.
İqtisadçı ekspert Fuad İbrahimov isə İqtisadiyyat sahəsi üzrə nobel mükafatına bir qadının sahib olmasının təqdirə layiq hal olduğunu vurğulayıb:
“Nobel mükafatı elmi tədqiqatlar sahəsində yenilik edən şəxslərə verilir. İqtisadiyyat yeganə elmdir ki, insan münasibətlərindən yaranan və insanlığa xidmət edən bir elmdir. Xanımın mövzusu gender prinsipallığı ilə bağlı idi. Araşdırma mövzusu hər zaman aktuallığını qoruyub saxlayan mövzudur. Mövzu seçimi də xanıma bu mükafata sahib olmağa böyük köməyi olub”.
