ABŞ Prezidenti Donald Tramp, mərkəzi ABŞ-da yerləşən Truth Social sosial media platformasında İranla bağlı paylaşım edib. O, bildirib ki, ölkəsi İranın hərbi hücumlarını sona çatdırmaq üçün “yeni və daha məqbul rejimlə” ciddi danışıqlar aparır və bu mərhələdə “böyük irəliləyiş” əldə edilib.
Lakin Tramp, razılığa gələ bilməmək halında İran ərazisinə “yoxedici hücum” barədə açıq təhdidlər irəli sürüb. O yazıb:
“Əgər hər hansı səbəbdən qısa müddətdə razılığa gələ bilməsək, ehtimal olunur ki, razılığa gələcəyik – və Hörmüz Boğazı dərhal "xidmətə açılmasa", bütün elektrik stansiyaları, neft quyuları və Xark adası (və ehtimal ki, bütün duzsuzlaşdırma zavodları) partladılacaq və tamamilə məhv ediləcək. Bu, İrandakı gözəl "mövcudluğumuzu" sona çatdıracaq.”
Tramp bu “yoxedici hücumu” İranın “keçmiş rejiminin 47 illik terror hökmranlığı dövründə qətlə yetirdiyi və öldürdüyü bir çox əsgərin intiqamı” kimi təqdim edib.
ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranı hədələyən açıqlamaları yalnız diplomatik nüansları deyil, həm də regional və qlobal təhlükəsizlik balansını ciddi şəkildə təsir edə bilər. Trampın “yoxedici hücum” barədə verdiyi açıqlama, ABŞ-İran münasibətlərində eskalasiyanı sürətləndirə biləcək açıq bir mesajdır. Xüsusilə Hörmüz Boğazı kimi strateji enerji tranzit məntəqələrinin hədəfə alınması, qlobal neft bazarına ciddi zərbə vurmaqla yanaşı, beynəlxalq ticarət və enerji təhlükəsizliyini də risk altına qoyur.
Beləliklə Trampın bu addımı həm daxili, həm də xarici siyasət məqsədləri ilə bağlıdır. Daxildə onun mövqeyini sərtləşdirməsi seçki dönəmlərində güc nümayişi, xaricdə isə İran və müttəfiqlərinə qarşı təzyiq mexanizmi kimi qiymətləndirilir. Lakin belə təhdidlər İranın cavab tədbirlərini, regional silahlı qarşıdurmaları və qlobal iqtisadi dalğalanmaları da sürətləndirə bilər.
Bundan əlavə, Trampın “keçmiş rejimin 47 illik terror hökmranlığı” ifadəsi, əməliyyatların intiqam motivli olduğunu göstərir və bu, diplomatik kanalların etibarlılığını zəiflədir. Diplomatik gedişat əvəzinə hərbi eskalasiya ön plana çıxır, bu da regionda sabitliyin uzunmüddətli perspektivdə pozulmasına yol açır.
Nəticə etibarilə, Trampın açıqlamaları, ABŞ-İran münasibətlərində gərginliyi artırmaqla yanaşı, beynəlxalq icma üçün yeni risklər və qeyri-müəyyənliklər yaradır. ABŞ və müttəfiqlərinin atacağı addımlar, İranın cavab tədbirləri və qlobal enerji bazarındakı reaksiyalar diqqətlə izlənməlidir.
