“İranın kölgə lideri” kimi qiymətləndirilən İran Milli Təhlükəsizlik Əli Şurasının baş katibi Əli Laricani İsrail tərəfindən hədəfə alındı. İsrail tərəfi Laricaninin öldürüldüyünü iddia edir. Tehran müdafiə strategiyalarını hazırlayan, nüvə danışıqlarına rəhbərlik edən və “inqilabın beyin komandası” daxilində yer alan Laricaninin öldürülməsi doğru olsa, İranı nə gözləyəcək?
Sherg.az xəbər verir ki, İstanbul Gelişim Universiteti müəllimi Dr. Əli Semin Milliyet.com.tr üçün öz təhlilini paylaşıb. Laricani ailəsinin sistemdəki kritik rolu və bu sui-qəsd iddiasının arxasında duran səbəblər belədir.
ABŞ-İsrail-İran müharibəsi 18-ci gündə: Laricani hədəfdə
ABŞ-İsrail-İran müharibəsinin 18-ci günündə qarşılıqlı hücumlar davam edir. Tel-Əviv “İranın Kölgə Lideri” kimi təqdim olunan İran Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının baş katibi Əli Laricaninin öldürüldüyünü iddia etdi. İsrail Müdafiə Naziri Yisrael Katz Laricaninin öldüyünü bildirərkən, İsrail Baş Nazirliyinin də bu əmri Baş nazir Binyamin Netanyahu tərəfindən verdiyini açıqladı.
İran rəsmiləri Laricaninin qısa müddətdə açıqlama verəcəyini bildirərkən, 2008-2020-ci illərdə İslam Şurası Məclisinin spikeri olmuş Laricaninin rəsmi sosial media hesabında “Əli Laricaninin İran İslam Respublikası Donanmasının əsgərlərinin dəfn mərasiminin ərəfəsində yazdığı əlyazısı” qeyd edilən mesaj paylaşıldı. Mesajda belə ifadələr yer alırdı:
“Uca Allahın adıyla. Denada İran İslam Respublikası Dəniz Qüvvələrinin şəhidləri, beynəlxalq zalimlərə qarşı mübarizədə ortaya çıxan cəsur xalqın fədakarlıqlarının bir hissəsidir. Onların xatirəsi hər zaman İran xalqının qəlbində yaşayacaq və bu şəhidliklər, İran İslam Respublikası Ordusunun silahlı qüvvələrinin uzun illər boyunca əsasını təşkil edəcək. Uca Allahdan bu dəyərli şəhidlərə ən yüksək mərtəbələri nəsib etməsini diləyirəm.”
Əslində bu paylaşım Laricaninin sağ olub-olmaması barədə dəqiq məlumat vermir. Digər tərəfdən, İsrail Müdafiə Qüvvələri (IDF) Laricaninin öldürüldüyünü iddia edir. Bəs, onu bu qədər önəmli bir hədəf edən əsas səbəblər nələrdir? İstanbul Gelişim Universiteti müəllimi Dr. Ali Semin, İran lideri Əli Xamanein öldürülməsindən sonra Laricaninin sistem üçün ən vacib fiqur olduğunu bildirib və deyib:
“Əli Xamanein öldürülməsindən sonra Laricanini İranın yeni Qasım Süleymanisi kimi qiymətləndirirəm. Yəni xəbər doğru olarsa, Laricaninin öldürülməsi həm müharibəyə, həm də İranın gələcəyinə ciddi təsir göstərəcək.”
“Müctəba Xamanei yeni lider seçilsə də, sahədəki təşkilatın böyük hissəsini Laricani idarə edirdi. Eyni zamanda İsrail, Bəsic Ümumi Komandanı Qulam Rıza Süleymaninin də öldürüldüyünü bildirir” - deyə Dr. Semin əlavə etdi.
Əli Laricani, İran siyasətində nüfuzlu bir ailədən gəlir. Ailə üzvlərinin əhəmiyyətli vəzifələrdə olması və qardaşlarının güclü mövqeləri Laricaniləri “İranın Kennedi ailəsi” kimi tanıdır. Şiələr üçün müqəddəs sayılan İraqın Nəcəf şəhərində doğulan və Qumda dini təhsil alan Laricani, universitetdə riyaziyyat və kompüter elmləri oxuduqdan sonra doktorluğunu Qərb fəlsəfəsi üzrə aldı. Kant, Kripke və David Lewis üzərində kitablar yazan Laricani, 1980-ci illərdə İnqilab Keşikçilərinin komandirliyi etmiş, 1996-cı ildə Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasına üzv təyin edilmiş, 2004-cü ildə isə Əli Xamanein milli təhlükəsizlik müşaviri olmuşdu. 2021 və 2024-cü illərdə prezidentliyə namizəd olmuş, lakin Ekspertlər Şurasının vetosu səbəbindən seçkilərə qatıla bilməmişdi. Son dönəmdə İranın müdafiə strategiyasını müəyyən edirdi və nüvə danışıqlarına rəhbərlik edirdi. Hətta Xamanei sağ olarkən də Laricani “İranın kölgə lideri” kimi qiymətləndirilirdi.
Qardaşı da sistemin açar fiqurlarından biridir
Laricaninin qardaşı, İran məhkəmə sisteminin başında olan Sadık Laricani də inqilabın ən vacib fiqurlarındandır.
Dr. Əli Semin bildirib: “İnqilab üçün çox önəmli bir ailə var. Sadık Laricani də onun qardaşıdır. Əli Xamanein ölümündən sonra dini liderlik ehtimalı mövcud idi.” Sadık Laricani, İran Nizamının Məşvərət Şurasının sədri, yəni İran məhkəmə sisteminin başıdır. Dr. Semin, İranın bundan sonra daha da aqressivləşəcəyini və müharibəni dayandırmayacağını vurğulayıb.
Yüksək səviyyəli sui-qəsdlər İranın insan resursları problemini göstərə bilər
Dr. Semin əlavə edir: “İranın hazırda ehtiyacı olan dini lider deyil; bu müharibəni idarə edəcək, inqilab doktrinasını ilə strategiyalar müəyyən edəcək təcrübəli şəxslərdir. İsrail xüsusilə Laricani kimi şəxsləri hədəfə alır. Sahədə müharibəni idarə edənlər açıq hədəfdədir. Xarici İşlər naziri Arakçi və ya prezident Pezeşkian hədəf deyil, çünki onların hərbi missiyası yoxdur, diplomatiyanı idarə edirlər. Amma Laricani, Müctəba Xamanei kimi inqilabı idarə edən və münaqişələri komanda edən şəxslər açıq hədəfdədir. Qulam Süleymani də bunlardan biri idi. Bu şəxslər Xameinin inqilabından sonra vacib mövqelərə gəlmiş, “inqilabın övladları” adlandırılan şəxslərdir. Hazırda inqilabın övladları və beyin komandası məhv edilir ki, bunlar inqilabı ayaqda saxlayacaq əsas dinamika olsun.”
