- Kreml ilk dəfədir ki, daxili bazarda yanacaq çatışmazlığını etiraf edərək ixracı məhdudlaşdırmaq məcburiyyətində qalır
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ölkədə yaranan yanacaq çatışmazlığını aradan qaldırmaq məqsədilə benzin və aviasiya yanacağının ixracına müvəqqəti qadağa qoyulduğunu açıqlayıb.
Moskvada enerji şirkətlərinin rəhbərləri ilə keçirilən müşavirədə çıxış edən Putin bildirib ki, hətta iri neft emalı zavodlarındakı ehtiyatlardan istifadə olunmasına baxmayaraq, yanacaqdoldurma məntəqələrində növbələr qalmaqdadır.
Rusiya lideri dizel yanacağının ixracına da qadağa qoyulmasının nəzərdən keçirildiyini vurğulayıb.
Məlumata görə, Ukraynanın hücumları nəticəsində zərər görən bir sıra Rusiya neft emalı zavodları texniki xidmət və təmir üçün fəaliyyətini dayandırıb. Bunun fonunda Moskva və Sankt-Peterburq da daxil olmaqla 20 regionda yanacaq satışına müəyyən məhdudiyyətlər tətbiq edilib.
Ekspertlər hesab edirlər ki, Rusiyanın yanacaq ixracını məhdudlaşdırması qlobal enerji bazarında əlavə təzyiqlərə və qiymət dalğalanmalarına səbəb ola bilər.
Bu hadisə Rusiyanın enerji sektorunda yaranan problemlərin artıq daxili bazara ciddi təsir göstərdiyini göstərir. Yanacaq ixracına qoyulan qadağa ilk baxışdan daxili bazarı sabitləşdirmək məqsədi daşısa da, məsələnin arxasında həm Ukrayna müharibəsinin yaratdığı iqtisadi yük, həm də enerji infrastrukturuna endirilən zərbələrin nəticələri dayanır.
Son illərdə Rusiya dünyanın ən böyük neft və yanacaq ixracatçılarından biri kimi qlobal enerji bazarında mühüm rol oynayıb. Lakin Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatları ilə həyata keçirdiyi hücumlar nəticəsində bir sıra neft emalı zavodlarının fəaliyyətinin dayanması ölkənin emal gücünü əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədib. Nəticədə hasil edilən xam neftin emalı və daxili bazarın yanacaqla təminatı arasında balans pozulub.
Putinin benzin və aviasiya yanacağının ixracını qadağan etməsi Kremlin daxili bazarda yaranmış narazılığı nəzarətdə saxlamaq cəhdi kimi də qiymətləndirilə bilər. Çünki yanacaq çatışmazlığı təkcə nəqliyyat sektoruna deyil, kənd təsərrüfatı, logistika və sənaye sahələrinə də birbaşa təsir göstərir. Xüsusilə məhsul yığımı mövsümündə dizel yanacağının qıtlığı ərzaq qiymətlərinin bahalaşmasına səbəb ola bilər.
Digər tərəfdən, Rusiyanın ixrac məhdudiyyətləri beynəlxalq bazarlara da təsirsiz ötüşməyəcək. Rusiya yanacağına ehtiyac duyan ölkələr alternativ mənbələr axtarmağa məcbur qalacaq. Bu isə qlobal enerji bazarında qiymətlərin artmasına və yeni tədarük zəncirlərinin formalaşmasına gətirib çıxara bilər. Əgər Moskva dizel yanacağının ixracına da qadağa qoyarsa, xüsusilə Asiya və Afrika bazarlarında ciddi təchizat problemləri yarana bilər.
Məsələnin geosiyasi tərəfi də diqqət çəkir. Ukrayna uzun müddətdir ki, Rusiyanın enerji infrastrukturunu hədəfə almaqla Moskvanın iqtisadi imkanlarını zəiflətməyə çalışır. Son qərar göstərir ki, bu strategiya müəyyən nəticələr verməyə başlayıb. Kreml ilk dəfədir ki, daxili bazarda yanacaq çatışmazlığını etiraf edərək ixracı məhdudlaşdırmaq məcburiyyətində qalır.
Nəticə etibarilə, Rusiyanın yanacaq ixracına qadağa qoyması sadəcə iqtisadi qərar deyil. Bu addım həm Ukrayna müharibəsinin enerji sektoruna təsirini, həm də Rusiyanın daxili bazarda artan problemlərlə üzləşdiyini göstərən mühüm siqnaldır. Qarşıdakı aylarda neft emalı zavodlarının fəaliyyəti bərpa olunmasa və müharibənin təsirləri davam etsə, Moskvanın enerji siyasətində daha sərt məhdudiyyətlərə əl atacağı istisna edilmir. Bu isə qlobal enerji bazarında yeni qiymət dalğalanmaları və geosiyasi gərginliklər yaradacaq.
