Ermənistan tezliklə bu reallıqla barışmaq məcburiyyətində qalacaq
Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan baş nazirlərinin müavinləri səviyyəsində üçtərəfli görüş yaxın vaxtlarda keçiriləcək. Rusiya baş nazirinin müavini Aleksey Overçukun sözlərinə görə, İşçi qrupun görüşündə Ermənistan və Azərbaycan arasında sərhədi keçmək üsulu ilə bağlı texniki detallar nəzərdən keçiriləcək:
"Söhbət beynəlxalq sərhədlərdə mövcud olan pasport, gömrük və digər növ nəzarətin təşkilindən gedir". Rusiya baş nazirinin müavini tərəflərin Azərbaycanın qərb rayonları ilə Naxçıvan arasında dəmir yolu əlaqəsinin bərpasına yaxın olduqlarını da söyləyib. O bildirib ki, Ermənistan Naxçıvan, Zəngəzur, Azərbaycan vasitəsilə Rusiyaya, Aİ ölkələrinə, İrana keçmək imkanı əldə edəcək. Ermənistan baş nazirinin müavini Mqer Qriqoryan isə kommunikasiyaların açılmasına dair fikir mübadiləsinin aparılacağını və bunun gündəlikdə yeganə məsələ olduğunu deyib. Qriqoryanın sözlərinə görə, Zəngəzur dəhlizi Ermənistan üçün “qırmızı xətt”dir: “Biz nəqliyyat kommunikasiyası haqqında danışmağa hazırıq. Dəhliz termini xüsusi rejimi nəzərdə tutursa, o zaman danışmağa hazır deyilik. Dəfələrlə bildirmişik ki, bu, “qırmızı xətt”dir, belə bir sual müzakirə olunmayacaq. Üçtərəfli görüşdə bu məsələnin qaldırılacağını düşünmürəm, ən azından mənasızdır”. Məlumat üçün deyək ki, Cənubi Qafqazda iqtisadi və nəqliyyat kommunikasiyalarının açılması və Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin delimitasiyası üzrə Üçtərəfli İşçi qrupun növbəti iclasının keçirilməsi barədə qərar mayın 19-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya XİN başçılarının Moskva görüşündə qəbul olunub. Mayın 25-də dövlət başçılarının Kremldəki danışıqlarında təsdiqlənib.
Politoloq Elçin Xalidbəyli "Sherg.az"a bildirib ki, hər bir dövlətin "qırmızı cizgiləri" olur. Ancaq məğlub dövlətlərin "qırmızı cizgilər"ini özlərindən başqa heç kim görməz.
Analitik vurğulayıb ki, Ermənistan da indiyə qədər çoxlu sayda "qırmızı cizgilər" sadalayıb. Halbuki heç kim rəsmi İrəvanın dediklərinə əhəmiyyət verməyib:
"Ermənistan məğlub ölkədir və indi onun "qırmızı cizgiləri" yalnız öz mövcudluğunu qorumağa çalışmaq ola bilər. Bundan artıq nəsə mümkün deyil.
Hazırda Zəngəzur dəhlizinin açılması yalnız Azərbaycan deyil, bütün türk dünyası üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Zəngəzur dəhlizinin açılmasında Avropa və Asiya ölkələri də birbaşa maraqlıdır. Ona görə də indi bu dəhlizə nəzarət uğrunda amansız mübarizə mövcuddur. Ancaq bu mübarizədə Ermənistan iştirak etmir. Ermənistanın bu prosesdə mövcudluğu sadəcə, formal xarakter daşıyır. Zəngəzur dəhlizinə nəzarət uğrunda mübarizə isə əsasən ABŞ, Qərb və Rusiya arasında gedir. Kreml bu dəhlizə Rusiya hərbi və gömrük kontingentinin nəzarət etməsinə cəhd edir. 10 noyabr üçtərəfli anlaşmasında Kreml bu barədə ayrıca maddə yerləşdirməyə nail olub. Ancaq ABŞ və Qərb bununla qətiyyən razılaşmaq niyyətində deyil. Ona görə də Vaşinqton və Brüssel görüşlərində Zəngəzur dəhlizinə Beynəlxalq Gömrük Təşkilatının nəzarət etməsi barədə ideya gündəmə gətirilib. Böyük ehtimalla müzakirələrin sonrakı mərhələlərində bu ideya əsas prinsip kimi müzakirə ediləcək".
E.Xalidbəyli qeyd edib ki, ABŞ və Qərb bu məsələnin Rusiyanın vasitəçiliyi ilə keçirilən üçtərəfli görüşlərdə müzakirə edilməsinə də qətiyyən ehtiyac duymur:
"Bu baxımdan Moskvada keçiriləcək görüşdə bu məsələnin gündəmə gətirilməyəcəyinin bəyan edilməsi tamamilə normaldır. Ümumiyyətlə isə Zəngəzur dəhlizi hazırda intensiv şəkildə müzakirə edilməkdədir. Azərbaycan və Türkiyə bu dəhlizin açılmasında israrlıdır. ABŞ və Qərb də buna dəstək verir. Ona görə də Rusiya və Ermənistanın müqaviməti heç bir əhəmiyyət daşımır. Zəngəzur dəhlizi əvvəl-axır istənilən halda, Azərbaycan və Türkiyənin diktə etdiyi şərtlər daxilində mütləq açılacaq. Əks halda, digər nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin açılması ilə bağlı müzakirələr də real nəticə verməyəcək və Ermənistan indiki blokada şəraitindən çıxa bilməyəcək. Halbuki blokadadan çıxmaq indi Ermənistan üçün əsas mövcudluq şərtidir. Ona görə də Ermənistanın tezliklə bu reallıqla barışmaq məcburiyyətində qalacağı və Zəngəzur dəhlizinin açılacağı qətiyyən şübhə doğurmur".
