ABŞ prezidenti Donald Tramp dolların getdikcə daha da güclənəcəyini bildirib. O, xəzinə naziri Steven Mnuçinin zəif dolları dəstələdikləri yönündə açıqlamasına toxunaraq qeyd edib ki, ABŞ iqtisadiyyatı böyüdükcə, dollar da güc qazanacaq.
Trampın açıqlamasından sonra dollar itirdiyi dəyəri bərpa etməyə başlayıb. Ancaq iqtisadi proqnozlar fərqlidir. ABŞ-ın yenidən dolları möhkəmləndirmə siyasətinə başlayacağı istisna edilmir. Eyni zamanda, zəif dollar ABŞ ixracını təşviq etdiyindən 2018-ci ildə ucuz dollar da mümkün görünür.
İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərlinin fikrincə, D.Tramp verdiyi açıqlama ilə gələcəyi nəzərdə tutur. Çünki son 6 -7 aydır dollar indeksində ciddi aşağı enmə müşahidə olunur: "Yəni dolların dünya valyutalarına - avroya, funt strelinqə, Yapon yeninə və İsveç frankına qarşı ucuzlaşmasını gördük. Bunun da Amerikan ixracatına müsbət təsiri var idi.
Bu il Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) bir neçə toplantısı olacaq. Toplantıların azı 3-də faiz artımı ilə bağlı qərar verilə bilər. Bu gün də toplantı var, amma Cenet Yelenin başçılığı ilə son toplantıdır, sonra istefaya gedir və mart ayında yeni FES başqanı toplantıya rəhbərlik edəcək. Hələ ki, faiz artımı ilə bağlı qərar veriləcəyi gözlənilmir, amma ən azından gələcəklə bağlı daha "aqressiv” bəyanatlar ola bilər. Təbii ki, Amerikada faiz artdıqca dollar indeksinin möhkəmlənməsi, dünyada bahalaşması trendi başlaya bilər. Böyük ehtimalla mart ayında 2018-ci ilin ilk faiz artımı gerçəkləşəcək. Növbəti faiz artımı sentyabrda, bu ilin sonuncu faiz artımı isə dekabr toplantısında, yəni ilin sonunda qəbul olunacaq. Əgər bu ssenari reallaşsa, dünyada dolların bahalaşmasını görəcəyik”.
İqtisadçının sözlərinə görə, dollar indeksinin yüksəlməsinin Azərbaycana birbaşa yox, dolayısı ilə təsiri var. Çünki, ölkəmizdə əsasən dollar-manat məzənnəsi nəzarət altında saxlanılır:
"Hələ ki, manata ciddi bir təhlükə gözlənilmir. Dollar bahalaşdıqca neftin qiyməti düşür, bu tarixən həmişə belə olub. Dollarla əlaqədar olaraq neftin qiyməti düşsə və əsas ticarət tərəfdaşlarımız olan Rusiya, Gürcüstan, Türkiyə və Qazaxıstanda milli valyutalar ucuzlaşmağa başlasa, Azərbaycan manatına təzyiqlər artacaq. Təzyiqlər artdıqca Mərkəzi Bank artıq manatla bağlı daha "yumşaq” siyasət yeritməyə məcbur olacaq.
Dolların bahalaşması və neftin ucuzlaşması manata basqıları artıracaq.
Amerikanın məşhur agentlikləri manatla bağlı yaxın 3 ilin proqnozlarını açıqlayıb. Bu il dolların təqribən 1.70 civarında sabit qalacağı, gələn il 1.80-nə qədər yüksələcəyi, 2021-ci ilə qədər isə 2 manata qədər ucuzlaşacağı deyilib. Bu həqiqətə uyğun bir proqnozdur.
Əgər belə templə davam etsə, yaxın gələcəkdə manatın cüzi olaraq dəyərdən düşməsini görəcəyik. Lakin kəskin devalvasiyalar, bir gecədə manatın dəyərdən düşməsi daha Azərbaycanda gözlənilmir”.
Yeganə Bayramova
