Düzgün sertifikasiya keçirilərsə, savadsızların meydanda olmasının qarşısı alınar
“Etik normaları bilməyən, kobud danışığı, qeyri-etik davranışı olanları efirə dəvət etməsinlər. Onlar efirə dəvət edildikcə, bəzi verilişlər də reytinq ardınca qaçdıqca, saxta psixoloqlar da çoxalacaq, saxta həkimlər də...”
TV-lərdə meydan sulayan psixoloqların da sertifikasiyaya cəlb olunacağı gün uzaqda deyil. Necə ki burun-dodaq dəyişə-dəyişə insanların həyatına təhlükə yaradan plastik cərrahlarla bağlı nəhayət tədbir görülür, eləcə də imitasiya ilə məşğul olan “psixoloq”lara da əncam çəkiləcək. Birisi efirdə “adam kasıbdırsa, günah özündədir”, deyirsə, o nəinki psixoloq, ümumiyyətlə, normal insan sayılmaz. Hərçənd belələri efirlərin “sevilən qonağı” olur, verilişdə əda ilə əyləşib, psixoloji yardım təklif edir. Getdikcə sayları çoxalan, hərəsi bir klinika, mərkəz açan “psixoloqları” meydandan çıxarmanın üsulu nədir?
Təcrübəli psixoterapevt Fərqanə Mehmanqızı “Sherg.az”a açıqlamasında qeyd etdi ki, sertifikasiyanın keçirilməsi müsbət olardı, lakin bu, gözlənilən nəticəni verəcəkmi, mühüm olan budur:
- İlk olaraq gəlin baxaq; məktəb psixoloqları hələ sertifikasiyadan keçir. Effekt nədir, nə görürük, nə dəyişiklik var, hansı irəliləyiş var, biz onların işində müsbət dəyişkilik, yenilik görürükmü?.. İkincisi, psixoloqların sertifikasiyası niyə də olmasın? Məncə, sertifikasiyadan keçməlidirlər, həm psixoloqlar, həm loqopedlər. Hər ikisi də. Ölkədə xeyli sayda psixoloq, loqoped fəaliyyət göstərir. Savadlı, savadsız - hər kəs işləyir. Bu sahəyə bələd olmayan saxta psixoloqlar, imitasiya ilə məşğul olanlar var. Düzgün sertifikasiya keçirilərsə, hesab edirəm ki, savadsızların meydanda olmasının qarşısı alınar.
F. Mehmanqızı qeyd etdi ki, sertifikasiyanın keçirilmə qaydası əhəmiyyətlidir:
- Sertifikasiya üçün suallar, tapşırıqlar kimlər tərəfindən, necə tərtib olunur? Bu, çox vacibdir. Çünki bir var, praktik psixologiya, bir də var nəzəri. Psixoloq var ki, nəzəriyyəni əla bilir. Alimdir, professordur. Amma uşaqlarla, insanlarla işləyə bilmir, çünki təcrübəsi yoxdur. Müəllimlik də belədir. Müəllim var, nəzəriyyəni yaxşı bilır, amma şagirdə, tələbəyə öyrədə bilmir, biliyini çatdıra bilmir. Sertifikasiyada qoyulan suallara nəzəriyyəni əla bilən şəxs yaxşı cavab verəcək, gərəkən balı toplayacaq və işləməyə icazə əldə edəcək. Amma işləyə bilməyəcək, çünki təcrübə keçməyib. Necə ayırd ediləcək, işləyə bilənlə, işləyə bilməyən? Sertifikasiya biliyin yoxlanmasıdır. Bunun mənəvi dəyərlərlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Sertifikasiya peşə etikasına təsir etməyəcək. Bu qədər müəllimlər, həkimlər sertifikasiyadan keçirilir, nəticə nədir? Yenə də biz müəllimlərin də, həkimlərin də səhv, yanlış hərəkətlərini, davranışlarını görürük. Amma o danışığını bilməyən “psixoloqlar” ki var, onlar düz edir, halaldı onlara. Verilişlərə belələrini çağırırlar. Reytinq xətrinə onlara meydan verəndə belə olacaq. O cür ekspertləri, danışığını bilməyənləri bilərəkdən çağırırlar efirə. Biri çıxıb cinsiyyətdən danışır, biri kasıblıqdan. Bunlar “haqqın yolunu” tapıblar. Bu cür psixoloqlar efirə dəvət edilirsə, televiziya rəhbərlərinin səhvidir. Kanal rəhbəri görmür, o kimdir? Qadağa qoysun belələrinə. Onlara sertifikasiya neyləyəcək? Sertifikasiya danışığını düzəldir, mədəni səviyyəsini artırır, nədi? Etik normaları bilməyən, kobud danışığı, qeyri-etik davranışı olanları efirə dəvət etməsinlər. Onlar efirə dəvət edildikcə, bəzi verilişlər də reytinq ardınca qaçdıqca, saxta psixoloqlar da çoxalacaq, saxta həkimlər də.
