Yeni bir kosmoloji modelinə görə, kainat sonsuza qədər genişlənməyəcək, əksinə, təxminən 20 milyard ildən sonra öz üzərinə çökəcək. Alimlər bu prosesi “Tərs Böyük Partlayış” və ya “Böyük Çöküş (Big Crunch)” adlandırırlar.
Sherg.az xəbər verir ki, İspaniyadakı Donostia Beynəlxalq Fizika Mərkəzindən Hoang Nhan Luu, Çindəki Şanxay Jiao Tong Universitetindən Yu-Cheng Qiu və ABŞ-dakı Kornell Universitetindən Henri Tay tərəfindən hazırlanmış modelə əsasən, kainatın ümumi yaşı 33,3 milyard ildir. Yəni 13,8 milyard il əvvəl baş vermiş Böyük Partlayışdan bəri yolun təxminən üçdə biri artıq geridə qalıb.
Tay deyir:
“Son 20 il ərzində kosmoloji sabitin pozitiv olduğu və kainatın sonsuza qədər genişlənəcəyi düşünülürdü. Lakin yeni məlumatlar göstərir ki, bu sabit əslində mənfi ola bilər və nəticədə kainat öz üzərinə çökə bilər.”
QARANLIQ ENERJİ ZƏİFLƏYİR
Einşteynin ümumi nisbilik nəzəriyyəsində yer alan kosmoloji sabit (λ) kainatın genişlənməsini müəyyən edən əsas parametrlərdən biridir.
Pozitiv λ kainatı xaricə doğru itələyir, mənfi λ isə əksinə, onu içəriyə çəkir. Son müşahidələr göstərir ki, “qaranlıq enerji” sabit deyil, zamanla dəyişən bir qüvvə ola bilər.
"Journal of Cosmology and Astroparticle Physics" jurnalında dərc olunan tədqiqat nəticələrinə görə, alimlər “ultra yüngül aksiya sahəsi” adlanan bir anlayışdan da istifadə ediblər. Bu “xəyali enerji sahəsi” ilkin mərhələdə kainatı xaricə doğru itələyir, lakin zamanla təsiri azalır və təxminən 11 milyard ildən sonra genişlənmə dayanacaq.
BÖYÜK ÇÖKÜŞƏ DOĞRU SAYIM
Modelə görə, kainat indiki ölçüsündən 1,7 dəfə böyüdükdən sonra genişlənmə dayanacaq. Bu nöqtədən sonra cazibə qüvvəsi üstünlük təşkil edəcək və kainat təxminən 8 milyard il davam edəcək çökmə mərhələsinə girəcək.
Tay bu prosesi belə izah edir:
“Bu, təpəyə doğru velosiped sürməyə bənzəyir. Əvvəlcə külək səni irəli itələyir, amma tədricən zəifləyir. Zirvəyə çatdıqda dayanırsan və sonra aşağıya doğru, getdikcə sürətlənərək enməyə başlayırsan.”
MÜMKÜN GƏLƏCƏK
Alimlər bildirirlər ki, bu ssenari dəqiq bir proqnoz deyil, sadəcə mümkün bir gələcəkdir. Qaranlıq enerjinin həqiqətən dəyişkən olub-olmadığını müəyyən etmək üçün daha çox müşahidə aparılmalıdır.
Tay araşdırmanı bu sözlərlə yekunlaşdırıb:
“Həyatın başlanğıcı və sonu olduğunu bilmək istəyirik. Kainat üçün də eyni şey keçərlidir. 1960-cı illərdə onun başlanğıcını öyrəndik, indi isə bəlkə də sonunu kəşf etməyə yaxınlaşırıq.”
