Yeni araşdırma göstərir ki, ata namizədlərin siqaret istifadəsi uşaqlarda metabolizm ilə bağlı bioloji dəyişikliklərlə əlaqəlidir. Alimlərin fikrincə, bu təsir genlərin özündən daha çox, onların necə işlədiyini tənzimləyən epigenetik mexanizmlərlə bağlı ola bilər.
Sherg.az xəbər verir ki, siqaretin ana namizədlər və körpələr üzərində təsirləri uzun müddətdir öyrənilir. Son illərdə isə tədqiqatçılar göstərməyə başlayıblar ki, ataların həyat tərzi də uşaqların sağlamlığına təsir edir. "Journal of the Endocrine Society" jurnalında dərc olunan yeni iş göstərir ki, siqaret çəkən ataların uşaqlarında metabolizm ilə əlaqəli bəzi bioloji dəyişikliklər müşahidə olunur.
Tədqiqatçılar bu dəyişikliklərin genetik mutasiyalardan daha çox epigenetik proseslər nəticəsində meydana gəldiyini düşünürlər.
Çalışmada siqaret çəkən və çəkməyən ataların sperm hüceyrələrindəki epigenetik işarələr araşdırılıb və bu məlumatlar uşaqların metabolik xüsusiyyətləri ilə müqayisə edilib. Analizlər göstərib ki, siqaret çəkən ataların uşaqlarında enerji metabolizması və yağ yığılması ilə əlaqəli bəzi bioloji yollar fərqli şəkildə tənzimlənə bilər.
Alimlər xüsusilə metabolizm və enerji istifadəsi ilə bağlı genlərin tənzimlənməsində fərqli epigenetik işarələr aşkar ediblər. Bu, uşaqların gələcəkdə metabolik xəstəliklərə meyilli olma ehtimalı ilə əlaqəli ola bilər. Lakin onlar bu əlaqəni mütləq səbəb-nəticə kimi qəbul etməməyin vacib olduğunu vurğulayırlar.
Araşdırmanın mərkəzində “epigenetik” adlanan bioloji mexanizm dayanır. Epigenetik, DNA-nın ardıcıllığı dəyişmədən genlərin necə işlədiyini müəyyən edən kimyəvi işarələri ifadə edir.
Başqa sözlə, genetik kod eyni qalsa da, bəzi genlərin “açılıb-bağlanmasını” təmin edən molekulyar işarələr dəyişə bilər. Siqaret tüstüsündəki kimyəvi maddələrin sperm hüceyrələrində bu cür epigenetik işarələri dəyişdirə biləcəyi düşünülür.
Alimlər bildirirlər ki, bu dəyişikliklər genlərin işləmə sürətinə və metabolizm kimi bioloji prosesləri tənzimləyən yolların fəaliyyətinə təsir edə bilər. Əgər bu epigenetik işarələr sperm hüceyrələrində yaranarsa, bəzi hallarda növbəti nəsilə ötürülür.
Son illərdə aparılan araşdırmalar yalnız ananın deyil, atanın da həyat tərzinin uşaqların sağlamlığına təsir edə biləcəyini göstərir. Qidalanma vərdişləri, stres, ətraf mühit toksinləri və siqaret kimi faktorların sperm hüceyrələrində epigenetik dəyişikliklərə səbəb ola biləcəyi düşünülür.
Alimlər buna görə vurğulayırlar ki, valideyn sağlamlığı yalnız fərdi deyil, eyni zamanda nəsillər arası əhəmiyyət daşıyır. Lakin ekspertlər qeyd edirlər ki, bu cür tədqiqatların nəticələrini mütləq taleyə çevirmək düzgün deyil. Epigenetik proseslər ətraf mühit faktorlarına çox həssas olduğundan, həyat tərzi dəyişiklikləri də mühüm rol oynaya bilər.
