- Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da hər saat ən azı bir stəkan su içməyi və su qəbulunu gün ərzində bərabər bölüşdürməyi tövsiyə edir
Hacettepe Universitetinin Tibb Fakültəsinin İctimai Səhiyyə kafedrasının müəllimi olan professor Cavit Işık Yavuz bildirib ki, bu yay Türkiyədə havanın temperaturunun mövsüm normalarından yüksək keçəcəyi gözlənilir. Bu səbəbdən xüsusilə ürək, diabet və böyrək xəstələri arasında təcili yardım şöbələrinə müraciətlərin sayı arta bilər. Yaşlılar, uşaqlar, hamilələr və xroniki xəstəliyi olan şəxslər isə daha diqqətli olmalıdırlar.
Sherg.az xəbər verir ki, professor qeyd edib ki, El Nino fenomeninin təsiri ilə dünyanın bir çox bölgəsində rekord istilər müşahidə olunur. Avropada hökm sürən isti hava dalğaları səbəbindən müxtəlif təhlükəsizlik tədbirləri tətbiq edilir, bəzi bölgələrdə isə qırmızı xəbərdarlıq elan olunub.
Meteorologiya qurumlarının havaların daha da istiləşəcəyi ilə bağlı xəbərdarlıqlarına diqqət çəkən Yavuz vurğulayıb ki, sağlamlıq baxımından təkcə temperatur deyil, havadakı rütubət səviyyəsinin artması da nəzərə alınmalıdır.
“Koma vəziyyətinə qədər gətirib çıxara bilər”
Professor bildirib ki, temperatur və rütubətin eyni vaxtda yüksəlməsi orqanizmin ətraf mühitə uyğunlaşma mexanizmlərini çətinləşdirir və bu vəziyyət “istilik stresi” adlanan prosesə səbəb olur.
Onun sözlərinə görə, istilik stresi yüngül simptomlardan başlayaraq günvurma və hətta koma ilə nəticələnə bilən ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər:
“Orqanizm istilik balansını qorumaq üçün tərləmə yolu ilə özünü soyutmağa çalışır. Lakin bu proses zamanı bədən çoxlu maye və mineral itirir”.
Yavuz əlavə edib ki, həddindən artıq istilərin yaratdığı problemlər günəş yanıqları, dəri səpgiləri və əl-ayaqlarda şişkinlik kimi yüngül əlamətlərdən başlayaraq həyati təhlükə yaradan günvurmaya qədər inkişaf edə bilər.
“Qollarda və ayaqlarda yaranan istilik krampları bədənin artıq yüksək temperaturdan təsirlənməyə başladığını göstərən erkən xəbərdarlıq siqnalıdır”, – deyə o vurğulayıb.
“İsti hava dalğaları zamanı 2,5-3 litr su içilməlidir”
Mütəxəssis belə hallarda kifayət qədər maye qəbulunun həyati əhəmiyyət daşıdığını bildirib:
“Sağlam bir yetkin isti hava dalğaları zamanı gündə ən azı 2,5-3 litr su içməlidir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da hər saat ən azı bir stəkan su içməyi və su qəbulunu gün ərzində bərabər bölüşdürməyi tövsiyə edir”.
O, kofeinli, şəkərli və alkoqollu içkilərdən uzaq durmağın vacibliyini qeyd edərək bildirib ki, kofein sidik ifrazını artırdığı üçün orqanizmdə daha çox su itkisinə səbəb olur.
Təcili yardım müraciətləri artacaq
Yavuz isti hava dalğalarının təcili yardım şöbələrinə müraciətlərin sayını artırdığını da vurğulayıb:
“İstilik krampları hər zaman insanları xəstəxanaya aparmaya bilər. Lakin bundan daha ağır mərhələ olan istilik tükənməsi var. Bu zaman insan özünü son dərəcə halsız hiss edir, hətta yerindən qalxa bilmir. Bu, vəziyyətin ağırlaşdığını göstərir”.
Onun sözlərinə görə, havaların daha da istiləşməsi ilə xüsusilə ürək, diabet və böyrək xəstələri arasında təcili yardım müraciətlərinin sayı artır:
“Birbaşa günvurma nəticəsində koma ilə yekunlaşa bilən ağır hallar da mövcuddur. Belə vəziyyətlərdə orqanizmin istiliyi tənzimləmə sistemi pozulur və həyati təhlükə yaranır. Şüur itkisi ilə müşayiət olunan bu hallar təcili tibbi müdaxilə tələb edir”.
Uşaqları və yaşlıları avtomobildə qoymayın
Professor isti hava dalğalarının bəzi qruplar üçün daha böyük risk yaratdığını bildirib:
“65 yaşdan yuxarı şəxslərdə bədənin istiliyə uyğunlaşma qabiliyyəti zəifləyir. Uşaqlarda isə bu mexanizm hələ tam formalaşmayıb. Hamilələr, eləcə də böyrək, qaraciyər və ürək xəstəlikləri olan insanlar yüksək temperaturdan daha tez və daha ciddi şəkildə təsirlənirlər”.
Yavuz vətəndaşlara günəş şüalarının ən güclü olduğu saatlarda çölə çıxmamağı tövsiyə edib. O, ev və iş yerlərində kondisionerlərin 20–25 dərəcə arasında tənzimlənməsinin məqsədəuyğun olduğunu, yaşayış məkanlarında isə 22–23 dərəcə temperaturun uyğun hesab edildiyini bildirib.
El Nino təsiri ilə Türkiyədə də temperaturun yüksələ biləcəyini qeyd edən professor əlavə edib:
“İsti havalarda uşaqları, yaşlıları və ev heyvanlarını, hətta kondisioner işləsə belə, avtomobildə tək qoymaq olmaz. Çöldə temperatur 27 dərəcə olduqda belə, avtomobilin içərisi qısa müddətdə çox daha yüksək temperatur səviyyəsinə çata bilər”.
Mütəxəssis sonda xəbərdarlıq edib ki, halsızlıq, zəiflik, ürəkbulanma, qusma və baş ağrısı kimi əlamətlər diqqətdən kənarda qalmamalıdır. Şüur bulanıqlığı, huşun itməsi və ya qıcolma hallarında isə dərhal təcili yardım xidmətinə müraciət edilməlidir.
