Baş verə biləcək hər bir zəlzələ ehtimalı, xüsusilə böyük zəlzələlərdən sonra bir çox insanın həyatında qalıcı qorxular buraxa bilir. Bu qorxu bəzən normal bir narahatlıq səviyyəsində qalır, bəzən isə "seysmofobiya" adlanan bir fobiyaya çevrilir. Bəs zəlzələ qorxusu ilə necə mübarizə aparmaq olar?
Zəlzələ qorxusu ilə yaşamaq məcburiyyətində deyilsiniz
Zəlzələlər təbiət hadisələri arasında ən sarsıdıcı olanlardan biridir. Bəzən binaları yerlə bir edən bu təbiət hadisəsi, bəzən də sadəcə ruh halımızı dərinlə sarsıdır. Zəlzələdən sonra yaşanan qorxu, bəzi insanlarda müvəqqəti stress olaraq qalır, bəzilərində isə uzunmüddətli fobiyaya çevrilə bilir.
Sherg.az xəbər verir ki, bu yazıda "seysmofobiya" — yəni zəlzələ qorxusunun bütün tərəfləri izah edilir.
Psixoloji bir girdab: Seysmofobiya nədir?
Seysmofobiya, yəni zəlzələ qorxusu, insanın özü və sevdiklərinin sağ qalacağına dair duyduğu dərin narahatlıqdır. Xüsusilə böyük zəlzələlərdən sonra cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrində bu qorxu yayğınlaşır. Lakin bu qorxunun gündəlik həyatı pozması, yuxu rejimini dəyişməsi və davamlı narahatlıq yaratması vəziyyətində mütləq professional dəstək almaq lazımdır.
Fiziki və ruhsal əlamətlər
Zəlzələ qorxusu yalnız zehni deyil, eyni zamanda fiziki əlamətlərlə də özünü göstərir. Ürək döyüntüsünün artması, ürəkbulanma, başgicəllənmə, tərləmə, əsmə və narahatlıq hissi ən çox rast gəlinən simptomlardır. Yuxu pozuntuları, iştah dəyişikliyi, diqqət yayınması və tez-tez dəhşətli zəlzələ ssenariləri haqqında düşünmək də psixoloji təsirlərdəndir.
Media təsiri və zehni sağlamlıq
Zəlzələdən sonra mediaya həddindən artıq məruz qalmaq qorxunu artıran əsas amillərdəndir. Tez-tez sosial şəbəkələrdə və xəbər kanallarında fəlakət ssenarilərini izləmək, insanın narahatlıq səviyyəsini daha da yüksəldə bilər. Mütəxəssislər müəyyən zaman aralıqları ilə mediadan uzaqlaşmağı və gündəlik rutinə qayıtmağı tövsiyə edirlər.
Təhlükəsizlik hissini artıran hazırlıqlar
Zəlzələyə hazır olmaq, qorxu ilə mübarizədə olduqca təsirlidir. Zəlzələ çantası hazırlamaq, yaşadığınız binanın seysmik dayanıqlığını yoxlamaq və evdə əşyaları bərkidərək təhlükəsizlik tədbirləri görmək insanda idarəetmə duyğusunu artırır. Bu hazırlıqlar həmçinin zehni rahatlama da təmin edir.
Zehni dayanıqlıq üçün texnikalar
Dərin nəfəs məşqləri, meditasiya və yoqa kimi texnikalar stresslə başa çıxmaq üçün güclü vasitələrdir. Xüsusilə zəlzələdən sonra bu üsullarla bədənin "döyüş və ya qaç" reaksiyasını tarazlaşdırmaq mümkündür. Eyni zamanda "torpaqlanma" (grounding) texnikaları ilə zehni bu ana yönləndirmək panik hissini azaldır.
Sosial dəstək və ünsiyyət
Yaşanan qorxuları ifadə etmək bu çətin dövrü daha sağlam şəkildə aşmağa kömək edir. Ailə üzvləri, dostlar və ya dəstək qrupları ilə hisslərin paylaşılması insanın yalnız olmadığını hiss etməsini təmin edir. Susmaq əvəzinə duyğuları açıq ifadə etmək sağalmanın ilk addımıdır.
Mütəxəssis dəstəyinə nə zaman ehtiyac var?
Əgər qorxular bir aydan uzun müddət davam edirsə, gündəlik həyatı pozursa və davamlı narahatlığa səbəb olursa, bir psixoloq və ya psixoterapevtə müraciət etmək vacibdir. Bu kimi hallarda travma sonrası stress pozuntusu (TSSP) və ya kəskin stress pozuntusu (KSP) kimi diaqnozlar qoyula bilər. Terapiya və lazım gəldikdə tibbi müalicə ilə bu hallar effektiv şəkildə idarə oluna bilir.
