Yeni elmi tapıntılar göstərir ki, qadınlar və kişilər ağrıya bioloji olaraq fərqli reaksiya verirlər. Aparılan yeni bir araşdırmaya görə, xüsusilə sinir zədələnməsindən sonra qadınlarda və kişilərdə ağrının emal olunma mexanizmi dəyişir. Bu fərq bəzi ağrıkəsicilərin niyə bəzi insanlarda daha az təsirli olduğunu izah edə bilər.
Sherg.az xəbər verir ki, ağrı hamı üçün ortaq bir təcrübə kimi görünsə də, alimlər qadınların və kişilərin ağrını fərqli şəkildə qavradığını və ağrıkəsicilərə verdikləri reaksiyanın dəyişə bildiyini müəyyən ediblər. Yayımlanan yeni tədqiqat qadın və kişi orqanizmində ağrı mexanizmlərinin bioloji baxımdan fərqli işlədiyini göstərir. Bu nəticələr ağrı müalicəsində cinsiyyətə uyğun yanaşmaların vacibliyini gündəmə gətirir.
Ağrı mexanizmləri cinsiyyətə görə necə fərqlənir?
Vaşinqton State Universitetində aparılan araşdırmaya görə, sinir zədələnməsindən sonra qadınlar və kişilər ağrını beyin və immun sistem səviyyəsində fərqli şəkildə emal edir.
Kişilərdə ağrı, beyin hüceyrələri arasındakı əlaqəni tənzimləyən mikroqlia adlanan immun hüceyrələrinin aktivləşməsi ilə işlənir. Bu proses zamanı Pannexin-1 (Panx1) adlı zülal aktivləşir və Vaskulyar Endotelial Böyümə Faktoru-A (VEGF-A) adlı molekul ifraz olunaraq ağrı hissini gücləndirir.
Qadınlarda isə mexanizm tam fərqli şəkildə işləyir. Sinir zədələnməsindən sonra CD8+ T hüceyrələri aktivləşir və leptin hormonunun səviyyəsi artır. Leptin adətən aclıq və enerji balansı ilə əlaqələndirilsə də, bu tədqiqat qadınlarda ağrıya həssaslığı artıra biləcəyini göstərir.
Bu bioloji fərqlər bəzi ağrıkəsicilərin niyə kişilərdə daha təsirli olub qadınlarda eyni nəticəni vermədiyini izah edə bilər. Xüsusilə sinir zədələnməsi ilə bağlı xroniki ağrısı olan qadınların klassik ağrıkəsicilərlə kifayət qədər rahatlama əldə etməməsinin səbəblərindən biri məhz bu mexanizm ola bilər.
Cinsiyyətə həssas müalicə mümkündürmü?
Bu nəticələr göstərir ki, standart ağrı müalicəsi yanaşmaları hər kəs üçün eyni dərəcədə effektiv deyil. Kişilərdə mikroqlia hüceyrələrinin üstünlük təşkil etməsi bəzi mövcud iltihabəleyhinə dərmanların daha yaxşı təsir göstərə biləcəyini düşündürür. Qadınlarda isə T hüceyrələri və leptin hormonunun rolu fərqli dərman hədəflərinin hazırlanmasını tələb edir. Məsələn, leptin səviyyəsini tənzimləyən müalicələr qadınlar üçün daha effektiv ola bilər.
Müasir araşdırmalar fərdiləşdirilmiş tibbin əhəmiyyətini ön plana çıxarır. Ənənəvi olaraq cinsiyyət və digər fərdi xüsusiyyətlər nəzərə alınmadan təyin olunan ağrıkəsicilər hər kəs üçün uyğun olmaya bilər. Alimlər bu yeni məlumatlardan istifadə edərək daha effektiv və fərdiləşdirilmiş ağrı müalicəsi üsulları inkişaf etdirməyi hədəfləyirlər.
