Alimlər Ayın görünən hissəsi ilə o biri üzü arasında fərqi izah ediblər
04:19 10.04.2022
Dünya
423
Yeni tədqiqatın nəticəsinə görə, Yer peykinin tərəfləri arasında fərq qədim nəhəng zərbə ilə bağlıdır.
Ayın görünən üzü onun Yer ətrafında dövr etməyən hissəsindən çox fərqlənir. Yer peykinin bizə görünən tərəfində Ay dənizləri – qədim lava axınlarının qalıqları olan tünd ləkələr üstünlük təşkil edir. Peykin əks tərəfində isə çoxsaylı krater (vulkan ağzı) mövcuddur və praktik olaraq Ay dənizləri yoxdur. Alimlər uzun illərdir ki, Ayın iki tərəfinin niyə fərqli olduğunu izah etməyə cəhd göstərirlər. İndi onların yeni fərziyyəsinə görə bu, Ayın cənub qütbündə milyard illər bundan əvvəl baş verən nəhəng zərbə ilə bağlıdır.
AZƏRTAC bu barədə xarici KİV-ə istinadla xəbər verir.
Bizim Yerdən gördüyümüz Ay dənizləri vulkanik fəallıq səbəbindən yaranan lava axınının nəticəsidir. Bəs Ayın görünməyən üzündə belə tünd ləkələr niyə yoxdur? Bu suala Braun Universitetindən olan alimlər cavab vermək qərarına gəlib.
Alimlər kompüter modelləşdirilməsinin köməyi ilə Ayın səthində uzaq keçmişdə, hər hansı vulkanik fəallığa qədər nələrin baş verdiyini öyrənməyi qarşılarına məqsəd qoyublar. Tədqiqatçılar Ayın səthində güclü zərbə canlandırıblar. Bu zərbə milyard illər bundan əvvəl Ayı dəyişib və peykin o biri üzünün cənub hissəsində nəhəng krater əmələ gəlib.
Nəticədə alimlər araşdırıblar ki, böyük kosmik obyektlə toqquşma çox iri istilik şleyfi yaratmalı idi. Bu şleyf Ayın görünən hissəsinə nadir torpaq elementlərini və istilik ayıran elementləri ötürüb. Elementlərin bu qatılığı vulkanizmin və lava axınının əmələ gəlməsinə şərait yarada bilərdi. Lakin Ayın görünməyən tərəfində bu proseslər baş verməyib.
Yeni fərziyyə Ayın görünən və görünməyən tərəfi arasında digər fərqlə uzlaşdırılır. Məlumdur ki, Ayın bizə tərəf olan üzünün əksər hissəsində kalium, fosfor kimi kimyəvi elementlər, eləcə də torium və digər istilik yaradan nadir torpaq elementləri mövcuddur. Lakin bunlar Ayın o biri üzündə yoxdur. Alimlər bu elementləri Ayda vulkan fəallığının kompüter modelləşdirilməsi zamanı aşkarlayıblar.
Alimlərin sözlərinə görə, yeni tədqiqatın nəticələri Yer peykinin ən əsas anlaşılmazlıqlarından birinə cavab verir. Lakin hələlik bu, yalnız fərziyyədir və onu yoxlamaq üçün əlavə tədqiqatlar zəruridir.
Oxşar xəbərlər
Xəbər lenti
Hamısına bax
Baxçalıdan sosial mediaya məhdudiyyət çağırışı: “Artıq vaxtıdır”
19:41 17.11.2026
Gündəm
İranın Qeşm adasında partlayışlar baş verib
19:12 17.11.2026
Aktual
Məşhur şadlıq saraylarında nöqsanlar: Mal əti əvəzinə...
19:01 17.11.2026
Sosial
Sumqayıtda "Embawood"un anbarında ölüm hadisəsi olub
18:55 17.11.2026
Hadisə
Alen Simonyan: Katolikos II Qaregin milli təhlükəsizliyə təhdiddir
17:46 17.11.2026
Region
Uşağa qulluğa görə müavinət hüququ... - Yeni qayda
17:44 17.11.2026
Sosial
İranda üç etirazçı edama məhkum edildi
17:26 17.11.2026
Dünya
Azərbaycanda saatlıq əməkhaqqı sistemi tətbiq ediləcək
17:24 17.11.2026
İqtisadiyyat
Britaniya TRIPP-in təhlükəsizliyinə töhfə verə bilər - ŞƏRH
17:18 17.11.2026
Aktual
Bakcell gənclər üçün növbəti süni intellekt hakatonunu keçirib
17:17 17.11.2026
Ölkə
Ehtiyac meyarı ilə bağlı qanun layihəsi ilk oxunuşdan keçdi
17:09 17.11.2026
Sosial