Qabil Hüseynli: "Bu sindrom təkcə döyüşçü və yaralılar üçün deyil müharibə bölgələrində yaşayanlara da təsir edir"
Bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə savaşdan sonra post-müharibə sindromu özünü göstərir və intihar hadisələri baş verir. Ölkədə fəaliyyət göstərən bəzi psixoloq və psixoanalitiklərin iddialarına görə, Azərbaycandakı qazi intiharlarının səbəbi də bu sindromla bağlıdır. Bu sindromun yaranma səbəbləri çoxdur.
Mövzu ilə bağlı "Şərq"ə danışan sabiq dövlət müşaviri, politoloq Qabil Hüseynli bildirib ki, bu sindrom təkcə döyüşçü və yaralılar üçün deyil müharibə bölgələrində yaşayanlara da təsir edir:
"Post-müharibə sindromuna ilk dəfə Vyetnam müharibəsindən sonra rast gəlinib. Bu müharibədə iştirak edən ABŞ silahlı qüvvələrinin şəxsi heyəti müharibədən sonra psixoloji sarsıntı keçirərək intihara meyl etməyə başladılar. Həmin dönəmlər bu, Amerikada kütləvi hal aldı. İnsanlar iqtisadi problemlərdən deyil, psixoloji problemlərdən yaranan böhran və təlqinlərin təsiri altında özünə qəsd edir. Bu sindiroma yaxalananlar düşünür ki, bu dünyada nələrəsə çata bilmədim, bəlkə o biri dünyada nəyəsə nail ola bilərəm. Amerikada bu halın qarşısını almaq üçün psixoloqlar və başqa sahənin adamları müdaxilə etsələr də, intiharların qarşısı alına bilmədi.
Eyni hadisənin Əfqanıstana qoşun yeridən Sovet İttifaqında da yaşandığını deyən ekspert qeyd edib ki, Sovet İttifaqı 10 illik müharibə zamanı heç bir uğur əldə edə bilmədi və tələm-tələsik ordusunu geri qaytardı. Bu da ölkədə yeni bir problemin, "Əfqan" sindromunun ortaya çıxmasına səbəb oldu. Daha çox müharibədə iştirak edən ruslar intihar etməyə başladı. Zahirən normal görünən insanlar yaranan psixi böhran nəticəsində həyatla vidalaşırdılar. "Əfqan"sindromu "Vyetnam" sindromuna nisbət zəif olsa da, Sovet Rusiyasında yetərincə öz izini qoya bildi.
Q.Hüseynli bildirib ki, Koreya müharibəsindən sonra Türkiyədə də post-müharibə sindromuna rast gəlindi. Lakin Türk əsgəri daha sağlam mühitdə olduğu və islam dini intihara icazə vermədiyi üçün sindrom geniş hal ala bilmədi.
O qeyd edib ki, bu sindromun bizdə də yayılması təəssüf doğurur.
"Bizdə yaşanan post-müharibə sindromunun motivləri ondan ibarətdir ki, müharibədən gələn insanlar maddi təminatlarının yetərincə olmadığı qənaətinə gəlirlər və bəzən də siyasi yönümlü qüvvələrin təsiri ilə intihara yönəlirlər. Sabirabadda baş verən qazinin intiharında iqtisadi məqamlarla yanaşı siyasi məqamların, yəni təhrikçilərin olduğunu mütləq qeyd etmək lazımdır. Bu təhrifçilər xalqla hökumət arasında dərin çatlar yaratmağa çalışırlar.
Elvin Cəfərovun qəhrəman şəxsiyyət olaraq belə bir hərəkətə yönəlməsi məndə təəccüb doğurdu. O, maddi problemləri olsa da intihar edəcək qədər zəif birisi deyildi. Çox təəssüflər olsun ki, bu sindrom Azərbaycanda özünü büruzə verdi və 36 qazimizin intiharı ilə nəticələndi. Onların hər biri güclü və düşmənlərə ciddi zərbə vurmuş adamlar idi.
Təəssüflər olsun ki, üzləşdikləri problemlərlə yanaşı yaxın cevrələri də onları intihara sövq edənlər sırasındadır".
