"Ölkəmizdə bir çox ekspertlər Ümumrusiya Azərbaycan Konqresi ilə bağlı məsələni Azərbaycana təzyiq kimi qiymətləndirir. Mən də bunu istisna etmirəm. Çünki Rusiya uzun müddətdir Azərbaycanın onun inteqrasiya layihələrinə - Avrasiya İqtisadi İttifaqına, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına qoşulmasını gözləyir və istəyir”.
Bu fikirləri ÜAK-ın ləğvi ilə bağlı "Şərq”ə danışan tanınmış siyasi şərhçi Şahin Cəfərli deyib. Ekspertin sözlərinə görə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli prosesində dominant rola malik Rusiya maraqlıdır ki, münaqişə məhz bu dövrdə, onun liderliyi ilə və Moskvanın maraqları maksimum nəzərə alınmaqla həllini tapsın:
"Beləliklə, bölgə məsələlərinə ABŞ başda olmaqla, kənar dövlətlərin müdaxiləsinə ehtiyac qalmasın. Lakin Azərbaycan hələ ki, Rusiyanın bu istəklərinə və gözləntilərinə adekvat cavab vermir. Bu amil Rusiya hakimiyyət dəhlizlərində Azərbaycana münasibətdə neqativ əhval-ruhiyyənin yaranmasına səbəb olur. Ona görə də, istisna deyil ki, Azərbaycana məxsus diaspora təşkilatının ləğvində məqsəd həm də Bakıya təzyiq etməkdir. Əslində, Rusiya Ali Məhkəməsinin Apelyasiya Kollegiyasının qərarı gözlənilməz deyildi. Çünki istər Rusiya Ədliyyə Nazirliyinin bu məsələyə dair güzəştsiz mövqeyi, istərsə də nazirliyin mövqeyinə uyğun məhkəmə qərarı göstərirdi ki, Rusiya hüquq sistemi bu məsələdə eyni fikirdədir. Şübhəsiz ki, Rusiya siyasi rəhbərliyi məsələyə müdaxilə edə bilərdi. Hamıya aydındır ki, Rusiya kimi ölkələrdə siyasi rəhbərlik ehtiyac gördüyü məqamlarda məhkəmə hakimiyyətinin qərarlarına təsir göstərə bilir. Lakin siyasi rəhbərlik ÜAK-la bağlı məsələyə müdaxilə etməyə ehtiyac görmədi. Baxmayaraq ki, Azərbaycan tərəfinin bu yöndə gözləntisi var idi”.
Politoloq bildirib ki, bununla yanaşı, ÜAK-a niyə bu dərəcədə önəm verilməsinin səbəbi onun üçün tam aydın deyil. Çünki ÜAK-ın əvəzinə Rusiya qanunvericiliyinə uyğun şəkildə yeni bir təşkilat qurmaq mümkündür:
"Bunun önündə hər hansı maneə varmı? Bəlkə də var, biz bilmirik. Mümkündür ki, Moskva Rusiya azərbaycanlılarının əksəriyyətini öz ətrafında birləşdirən güclü bir təşkilatın Azərbaycan dövləti ilə yaxınlığını istəməsin. Çünki dövlətlərarası münasibətlər nə qədər yaxşı olursa olsun, hər halda, Azərbaycan başqa dövlətdir. Prezident Putin belə məsələlərə, yəni digər dövlətlərin rusiyadaxili məsələlərdə hər hansı rol oynamasına isti baxmır. Ona görə də, istisna etmirəm ki, ÜAK-ın ləğvində məhz bu amil - təşkilatın Azərbaycan dövlətinə və hakimiyyətinə yaxınlığı xüsusi rol oynayıb”.
Ekspert şəxsi müşahidəsinə əsasən deyib ki, Rusiya Ədliyyə Nazirliyinin qurumun ləğvi barədə məsələ qaldırmasına Azərbaycanın verdiyi reaksiya heç də rəsmi Moskvanın xoşuna gəlməyib:
"Düşünürəm ki, onlar bunu Rusiyanın hüquq sisteminə, Rusiyadakı hüquqi prosedurlara müdaxilə cəhdi kimi qiymətləndirdilər. ÜAK məsələsində Rusiya tərəfinin geri addım atmamasının səbəblərindən biri bu ola bilər. Yəni rəsmi Moskva nümayiş etdirmək istədi ki, Rusiya məhkəmə-hüquq sistemi müstəqildir və istər ölkənin siyasi rəhbərliyi, istərsə də başqa dövlətlər onun işinə təsir göstərə bilməz”.
İsmayıl
