Ancaq onlar bilmirlər ki, borc da, iflas da həyatın bir hissəsidir, sonu deyil
“Əgər bir insan daim ümidsiz danışırsa, gələcəklə bağlı heç bir plan qurmaq istəmirsə və ya "heç nə dəyişməyəcək" kimi ifadələr işlədirsə, vəziyyət ağırdır deməkdir”
Azərbaycanda son illərdə sahibkarlar və iş adamları arasında borc səbəbilə intihar edənlərin sayı artmaqdadır. Bu hallar iqtisadi çətinliklərin və maliyyə yükünün insan psixologiyasına təsirini göstərir. Sahibkarların borc səbəbilə həyatlarına son qoyması, təkcə fərdi faciə deyil, həm də iqtisadi və sosial siyasətin ciddi çatışmazlıqlarını üzə çıxarır. Qeyd edək ki, Göyçay rayonunda intihar hadisəsi baş verib. 1977-ci il təvəllüdlü Əflatun İsmayılov yaşadığı Ləkçıplaq kəndindəki evdə özünü asıb. Bildirilib ki, Ə.İsmayılov ticarətlə məşğul olurmuş və işləri ilə əlaqədar çoxlu borcu yaranıb. Onun xarici ölkələrə kənd təsərrüfatı məhsulları apardığı qeyd edilib. Faktla bağlı araşdırma aparılır.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, borc səbəbilə intihar hallarının qarşısını almaq üçün sistemli tədbirlər görülməlidir. Hesab edirlər ki, sahibkarlara psixoloji dəstək, maliyyə məsləhətləri və borc restrukturizasiyası imkanlarının yaradılması vacibdir.
Psixoloq Gülnarə Əliyeva da “Sherg.az”a açıqlamasında borc səbəbilə intihar hallarının artmasının cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğurduğunu deyib:
“İnsanlar çox vaxt elə düşünürlər ki, intihar edənlər sadəcə maliyyə sıxıntısından bu addımı atır. Əslində isə səbəb daha dərindir. Borc yalnız maddi məsələ deyil — bu, insanın özünü, ailəsini və cəmiyyət qarşısında məsuliyyət hiss etməsidir. Borca görə intihar edən insanlar əsasən çıxışsızlıq və ümid itkisi yaşayır. Onlar hər şeyin bitdiyini, artıq vəziyyəti düzəldə bilməyəcəklərini düşünürlər.
Sözsüz ki, belə hallarda sosial təzyiqin də çox böyük rolu var. Bizim cəmiyyətimizdə uğursuzluq, xüsusən maliyyə sahəsində, çox sərt qarşılanır. İnsanlar "necə yəni borcunu qaytara bilmədi?", "necə yəni biznesi batdı?" kimi düşünür. Bu cür qınaq və sosial təzyiq fərdi daha da tənhalaşdırır və depressiyaya salır. Unutmayaq ki, psixoloji olaraq tənhalaşan insan daha sürətli şəkildə çıxışsızlıq hissinə qapılır”.
Psixoloqun sözlərinə görə, əgər bir insan daim ümidsiz danışırsa, gələcəklə bağlı heç bir plan qurmaq istəmirsə və ya "heç nə dəyişməyəcək" kimi ifadələr işlədirsə, bu, risk siqnalıdır:
“Belə hallarda insanı sakit şəkildə dinləmək, onu tənqid etmədən yanında olduğumuzu hiss etdirmək çox vacibdir. Ən əsas isə onu mütləq bir mütəxəssisə – psixoloqa və ya psixoterapevtə yönləndirmək lazımdır. Bizdə insanlar hələ də psixoloqa müraciət etməyi zəiflik kimi görürlər. Halbuki psixoloji yardım həm emosional yükü azaltmaq, həm də vəziyyətə obyektiv baxmaq üçün çox vacibdir. İkinci, dövlət və qeyri-hökumət qurumları tərəfindən borc restrukturizasiyası, hüquqi məsləhət və sosial dəstək proqramları gücləndirilməlidir. İnsan bilməlidir ki, o, tək deyil və çətinliklərdən çıxmaq mümkündür. Hər bir çətinlik keçicidir. Borc da, iflas da həyatın bir hissəsidir, sonu deyil. İntihar isə daimi bir qərardır və onu dəyişdirmək mümkün olmur”.
