İnsanların çox olduğu yerdə, kiminləsə söhbət edərkən və ya asqırmağın uyğun görünmədiyi digər vəziyyətlərdə asqırığınızı saxlamaq istəyə bilərsiniz. Lakin araşdırmalar göstərir ki, asqırığı boğmaq sağlamlıq üçün təhlükəlidir və ciddi fəsadlara səbəb olur.
Orqanizm burnunuzda olmaması lazım olan hər hansı bir qıcıqlandırıcı hiss etdikdə asqırmağa səbəb olur. Bunlara bakteriyalar, çirk, toz, kif, polen və tüstü daxildir. Burnunuzda qıcıqlanma və ya narahatlıq hiss etdikdən qısa müddət sonra asqırırsınız. Əslində asqırmaq buruna daxil olan müxtəlif maddələrin orqanizmə zərər verməsinin və xəstələnmənin qarşısını almağa kömək edir.
Sherg.az xəbər verir ki, alimlərin fikrincə, asqırmaq burundakı vəziyyəti normal vəziyyətə “sıfırlamağa” da kömək edir.
Niyə asqırırıq?
Asqırmaq güclü fizioloji reaksiyadır. Bir asqırıq zamanı selik damcıları burundan saatda 160 kilometrədək sürətlə xaric edilir. Bəs asqırıq niyə bu qədər güclüdür? Səbəb təzyiqdir.
Asqırdığınız zaman orqanizmin tənəffüs sistemində təzyiq yaranır. Buraya sinuslar, burun boşluğu və boğazdan ağciyərlərə qədər olan hissələr daxildir. Asqırığı saxlamaq isə tənəffüs sistemindəki təzyiqi adi asqırıq zamanı yaranan təzyiqdən təxminən 5-24 dəfə artırır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, yaranan əlavə təzyiq ciddi xəsarətlərə səbəb ola bilər.
Bəs, asqırığı saxlamağın hansı zərərləri var?
Qulaq pərdəsinin cırılması
Asqırmazdan əvvəl tənəffüs sistemində yaranan yüksək təzyiqi saxladıqda havanın bir hissəsi qulaqlara doğru yönələlir. Təzyiqli hava orta qulağı qulaq pərdəsi ilə birləşdirən Yevstaxi borusuna daxil olur.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu təzyiq bir və ya hər iki qulaq pərdəsinin cırılmasına və eşitmə itkisinə səbəb olur. Qulaq pərdəsinin cırılması hallarının əksəriyyəti bir neçə həftə ərzində öz-özünə sağalır, lakin bəzi hallarda cərrahi müdaxilə tələb olunur.
Orta qulaq infeksiyası
Asqırmaq burnu orada olmaması lazım olan maddələrdən, o cümlədən bakteriyalardan təmizləməyə kömək edir. Nəzəri olaraq, havanın burun yollarından qulaqlara doğru geri yönəlməsi bakteriyaların və ya infeksiyalı seliyin orta qulağa keçməsinə və infeksiyaya səbəb olmasına gətirib çıxarır.
Bu infeksiyalar adətən ağrılı olur. Orta qulaq infeksiyaları bəzi hallarda müalicəsiz sağalsa da, digər hallarda antibiotik müalicəsinə ehtiyac yaranır.
Gözlərdə, burunda və ya qulaq pərdəsində qan damarlarının zədələnməsi
Mütəxəssislər bildirirlər ki, nadir hallarda asqırığı saxlamaq gözlərdə, burunda və ya qulaq pərdəsindəki qan damarlarının zədələnməsinə səbəb ola bilər. Asqırığın qarşısını almaq üçün yaranan yüksək təzyiq burun yollarındakı qan damarlarının sıxılmasına və hətta partlamasına gətirib çıxarır.
Belə zədələnmələr adətən gözlərdə və ya burunda qızartı kimi səthi əlamətlərlə özünü göstərir.
Diafraqmanın zədələnməsi
Diafraqma döş qəfəsini qarın boşluğundan ayıran əzələdir. Bu cür zədələnmələr nadir olsa da, həkimlər asqırığı saxlamağa çalışan insanlarda təzyiqli havanın diafraqmada sıxılması və ağciyərin çökməsinə səbəb olması hallarını müşahidə ediblər.
Bu, təcili tibbi yardım tələb edən və həyati təhlükə yarada bilən vəziyyətdir. Daha çox rast gəlinən hal isə asqırığı saxladıqdan sonra yaranan əlavə təzyiq səbəbindən döş qəfəsində ağrı hiss edilməsidir.
Anevrizmanın cırılması
Mütəxəssislərin fikrincə, asqırığı saxlamaq nəticəsində yaranan təzyiq bəzi hallarda beyin anevrizmasının cırılmasına səbəb olur. Bu zaman kəllə daxilində, beyin ətrafında qanaxma baş verir. Belə vəziyyət həyati təhlükə yaradır.
Beyin ödemi
Asqırığı saxlamağın ən təhlükəli fəsadlarından biri beyin ödemidir. Asqırarkən nəfəsi saxlamaq və ağızı bağlamaq təzyiqin beyinə ötürülməsinə səbəb olur. Nəticədə beyin toxumasında şişkinlik yaranır.
Boğazın zədələnməsi
Həkimlər ən azı bir şəxsdə asqırığı saxlamaq nəticəsində boğazın arxa hissəsinin cırılması halını qeydə alıblar.
34 yaşlı kişinin bu zədələnmədən sonra şiddətli ağrı çəkdiyi, danışmaq və udmaqda çətinlik çəkdiyi bildirilib. O, ağzını bağlayaraq eyni vaxtda burnunu sıxıb asqırığı saxlamağa çalışdıqdan sonra boynunda partlama hiss etdiyini və həmin nahiyənin şişməyə başladığını bildirib.
Bu, təcili tibbi müdaxilə tələb edən ciddi zədələnmədir.
Qabırğaların sınması
Bəzi insanlar, xüsusilə yaşlı şəxslər, asqırma nəticəsində qabırğalarının sındığını bildiriblər. Lakin asqırığı saxlamaq da qabırğaların sınmasına səbəb ola bilər. Bunun səbəbi yüksək təzyiqli havanın ağciyərlərə güclü şəkildə yönəlməsidir.
Nə asqırmaq, nə də asqırığı saxlamaq ürəyin dayanmasına səbəb olur. Asqırmaq və ya onu saxlamaq ürək döyüntüsünün sürətinə müvəqqəti təsir göstərir, lakin ürəyin dayanmasına gətirib çıxarmır.
Asqırığı saxlamaq ölümə səbəb ola bilərmi?
Asqırığını saxladığı üçün ölən insanlarla bağlı təsdiqlənmiş ölüm halları barədə məlumat olmasa da, nəzəri baxımdan asqırığı saxlamağın ölümcül nəticəyə gətirib çıxarması mümkündür.
Asqırığı saxlamaq nəticəsində yarana bilən bəzi xəsarətlər, məsələn, beyin anevrizmasının cırılması, boğazın cırılması və ağciyərin çökməsi ciddi və həyati təhlükəli ola bilər. Cırılmış beyin anevrizması hallarının təxminən 40 faizinin ölümcül olduğu bildirilir.
Asqırmağı necə dayandırmaq olar?
Asqıracağınızı hiss etdikdə, onu baş verməmişdən əvvəl dayandırmaq mümkündür. Bunun üçün bir neçə üsul tövsiyə olunur:
havadakı qıcıqlandırıcı maddələrə məruz qalmaqdan qorunmaq;
birbaşa parlaq işığa baxmaqdan çəkinmək;
həddindən artıq yeməkdən uzaq durmaq;
homeopatik burun spreylərindən istifadə etmək;
dilinizi 5-10 saniyə ərzində damağınız boyunca hərəkət etdirmək.
