Rusiyada miqrantlara nəzarət sistemi sərtləşdirilir. Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə ölkədə miqrasiya siyasətinin yeni qaydalarının tətbiqi və qanun pozan əcnəbilərlə mübarizənin nəticələri barədə məruzə edilib.
Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin Vətəndaşlıq Məsələləri üzrə Xidmətinin rəhbəri Andrey Kikotun sözlərinə görə, ölkədə orta hesabla 6–6,5 milyon miqrant qalır. Onların təxminən 800 mini miqrasiya qanunvericiliyini pozan şəxslərdir.
Son 1,5 ildə qanuni miqrantların ümumi saydakı payı 45 faizdən 50 faizə yüksəlib. Xarici vətəndaşların uşaqlarının məktəblərə qəbulu üçün rus dili üzrə testlərin tətbiqindən sonra işləməyən ailə üzvlərinin ölkədə qalması da 20 faiz azalıb.
Bundan əlavə, 2027-ci il yanvarın 1-dən işləyən əcnəbilər ölkədə yaşayan hər bir işləməyən ailə üzvünə görə əlavə vergi ödəyəcəklər.
Miqrasiya qanunvericiliyini pozanlarla bağlı da tədbirlər sərtləşdirilib. 2026-cı ilin ilk yarısında miqrantların törətdiyi cinayətlərin sayı 40 faiz azalaraq 14,5 minə düşüb. Təxminən 100 min əcnəbi ölkədən çıxarılıb, onlardan 75 mini məcburi şəkildə deportasiya edilib.
Həmçinin 197 min əcnəbiyə Rusiyaya giriş qadağan olunub, saxta sənədlərin aşkarlanması 10 dəfə artıb. Miqrasiya prosesləri nəticəsində son 1,5 ildə dövlət büdcəsinə 321 milyard rubl daxil olub.
Putinə təqdim olunan yeni planlara əsasən, gələcəkdə xarici işçilərin Rusiyaya məqsədli şəkildə cəlb edilməsi nəzərdə tutulur. Bu sistemdə işəgötürən əvvəlcədən müraciət edəcək, miqrantlar isə lazımi ixtisas və dil bilikləri yoxlanıldıqdan sonra ölkəyə gətiriləcək.
Rusiyanın miqrasiya siyasətində son dövrlərdə müşahidə olunan sərtləşmə ilk baxışdan ölkəyə gələn əcnəbilərin sayının azaldılmasına yönəlmiş siyasət təsiri bağışlasa da, təqdim olunan rəqəmlər Moskvanın əsas məqsədinin miqrasiya axınını tamamilə dayandırmaq olmadığını göstərir. Əksinə, Rusiya qeyri-qanuni və nəzarətsiz miqrasiyanı məhdudlaşdıraraq əmək bazarına lazım olan xarici işçi qüvvəsini daha ciddi seçim və nəzarət mexanizmləri əsasında cəlb etməyə çalışır.
Burada ən mühüm məqam gələcəkdə miqrantların Rusiyaya “məqsədli şəkildə” gətirilməsi planıdır. Yəni əvvəlki modeldə olduğu kimi şəxsin Rusiyaya gəldikdən sonra iş axtarması deyil, işəgötürənin əvvəlcədən konkret işçi tələbi formalaşdırması və həmin şəxsin müəyyən meyarlara cavab verdikdən sonra ölkəyə gətirilməsi nəzərdə tutulur. Bu isə miqrasiya siyasətinin sadəcə hüquqi nəzarət mexanizmindən əmək bazarının idarə olunması alətinə çevrilməsinə işarədir.
Digər tərəfdən, Rusiyanın yeni siyasətində dil məsələsinə xüsusi əhəmiyyət verilməsi diqqət çəkir. Xarici vətəndaşların uşaqlarının məktəblərə qəbulunda rus dili testinin tətbiqi ilə ailə miqrasiyasının da nəzarət altına alınması hədəflənir. Beləliklə, Moskva yalnız əmək qabiliyyətli şəxsin ölkəyə daxil olmasını deyil, onun ailəsinin sosial sistemə inteqrasiyasını da miqrasiya siyasətinin tərkib hissəsinə çevirir.
2027-ci ildən işləyən əcnəbilərin işləməyən ailə üzvlərinə görə əlavə vergi ödəməsi planı isə məsələnin artıq iqtisadi yük müstəvisinə keçdiyini göstərir. Burada məqsəd bir tərəfdən dövlətin miqrant ailələrinə sosial xərclərini kompensasiya etmək, digər tərəfdən isə Rusiyada işləməyən böyük ailə kontingentinin formalaşmasını məhdudlaşdırmaq ola bilər. Bu addım miqrantların ölkəyə gəlməsi ilə onların ailələrinin uzunmüddətli məskunlaşması arasında fərq yaratmağa hesablanıb.
Deportasiya və giriş qadağaları ilə bağlı rəqəmlər də Moskvanın inzibati nəzarəti gücləndirdiyini göstərir. Təxminən 100 min əcnəbinin ölkədən çıxarılması və 197 min nəfərə giriş qadağası tətbiq olunması Rusiyanın miqrasiya siyasətində “pozuntuya görə cəza” prinsipini daha sərt şəkildə tətbiq etdiyini göstərir.
Lakin burada Rusiyanın üzləşdiyi ciddi ziddiyyət də var. Ölkə bir tərəfdən miqrantlara nəzarəti gücləndirir, digər tərəfdən isə iqtisadiyyatın müəyyən sahələrində xarici işçi qüvvəsinə ehtiyac duyur. Buna görə də Moskvanın qarşısında “miqrantları azaltmaq” yox, “lazım olan miqrantı seçmək” vəzifəsi dayanır.
Bu baxımdan yeni sistem Rusiyanın əmək bazarını daha selektiv etməyə yönəlir. Dil bilən, müəyyən ixtisasa malik olan, konkret iş yeri və işəgötürəni olan şəxsin ölkəyə gətirilməsi təşviq ediləcək. Qeyri-qanuni işləyən, sənədlərində problem olan və sosial inteqrasiyası zəif şəxslərin isə Rusiyada qalması çətinləşdiriləcək.
Moskvanın açıqladığı 321 milyard rubl büdcə gəliri də göstərir ki, miqrasiya məsələsi Rusiya üçün yalnız təhlükəsizlik və sosial siyasət mövzusu deyil. Bu, eyni zamanda böyük iqtisadi resursdur. Rusiya bir tərəfdən qanunsuz miqrasiyadan gələn riskləri azaltmaq, digər tərəfdən isə xarici işçi qüvvəsinin yaratdığı vergi və əmək resursu potensialından daha səmərəli istifadə etmək istəyir.
Nəticə etibarilə, Rusiyanın yeni miqrasiya modeli üç istiqamətdə formalaşır: qanunsuz miqrasiyaya qarşı sərt nəzarət, ailə miqrasiyasına əlavə iqtisadi və sosial məhdudiyyətlər, əmək bazarının ehtiyaclarına uyğun seçilmiş xarici işçi qüvvəsinin cəlbi.
Bu siyasət Rusiyada yaşayan miqrantların davranışına da ciddi təsir göstərə bilər. Xüsusilə sənədsiz və ya qeyri-rəsmi çalışan şəxslər üçün risklər artacaq. Eyni zamanda, Rusiyaya işləmək üçün gedənlərdən dil, peşə və hüquqi status baxımından daha yüksək tələblər gözlənilməsi ehtimalı güclənir.
Əsas mesaj isə budur: Moskva miqrasiyanın qapısını tam bağlamır, həmin qapıdan kimin və hansı şərtlərlə keçəcəyini özü müəyyənləşdirmək istəyir.
