"Banklara manatla qoyulan əmanətin, dollarla qoyulan əmanətdən nisbətən çox gəlir gətirməsi manatla qoyulan əmanətlərin miqdarını artırıb”
Bunu "Sherg.az”a son zamanlarda banklara qoyulan əmanətlərin miqdarında müşahidə edilən artımdan danışarkən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimli bildirib.
Onun sözlərinə görə, statistik məlumatlar tamamilə doğrudur:
"Ötən illə müqayisədə bu il banklara qoyulan depozitlərin həcimi artıb. Bu artım konkret şəkildə göstərilir. Buna bir neçə prizmadan yanaşmaq lazımdır. Birincisi, xarici valyuta ilə qoyulan depozitlərin azalması hazırda respublikamızda bankların dollarla olan əmanətlərə yüksək faiz verməməsi ilə bağlıdır. İkincisi də, xarici valyutanı insanlar öz evlərində saxlamaq istəyirlər. Valyutalarını öz şəxsi bizneslərinə qoyurlar. Manatla olan əmanətlərin artmasına gəlincə, bunu əhalinin banklara etibarının artmasi ilə izh etməzdim. Sadəcə, burada iki məqam var. Birincisi, biznes mühitinin tamamilə korlanması yəni, alternativ yatırım mənbələrinin olmamasını nəzərə almaq lazımdır. Bu nöqteyi nəzərdən diversifikasya edib əmanətlərinin bir hissəsini bir yerdə, bir hissəsini isə başqa yerdə saxlayır. O cümlədən də manatla olan əmanətlərə yüksək faiz verdikləri üçün əhalinin bir hissəsi gəlir baxımından bunu özlərinə daha əlverişli hesab edirlər. Buna görə də, manatla olan əmanətlərin miqdarı artıb. Baxın, həyat dayanmayıb, davam edir. Nəsil dəyişir, yeni nəsil gəlir. İki il ərzində bazar münasibətlərində yeni nəsil formalaşır. Devalvasiyalar zamanı ziyanla üzləşməyən insanlar da mövcuddur. İndiki dövrdə alternativ gəlir mənbələri çox mürəkkəbləşib və azalıb. Bu mənada insanlar banklara manatla əmanət qoymağı daha əlverişli hesab edirlər. Manatla qoyulan əmanətin faizlə gəliri xarici valyuta ilə müqayisədə çoxdur. Bu da banklara manatla qoyulan əmanətlərin miqdarının artmasına gətirib çıxarır".
Ekspert hesab edir ki, vətəndaşların banklara etimadının yenidən bərpası üçün 5-6 il vaxt lazımdır:"Bu vaxt ərzində bank və maliyyə sistemində dayanıqlı addımlar atılmalıdır. Bu dayanıqlılıq müşahidə olunandan sonra vətəndaşların banklara inamı güclənəcək. Cəmiyyətdə bankla vətəndaş arasında həll olunmamış problemli kreditlər məsələsi var. Bu, dollarla götürülən kreditlər və digər kreditlərin problemidir. Vətəndaşlarla banklar arasında məhkəmə çəkişmələri getdikcə çoxalır. Vətəndaşlar öz qoyduqları kapitalları bağlanmış banklardan çıxartmaqda əziyyət çəkir. Bütün bunlar həll olunmasa, kütləvi formada banklara olan inam, etibardan danışmaq tez olacaq”.
Qeyd edək ki, 2018-ci ilin fevral ayında əhali tərəfindən banklara yerləşdirilən əmanətlərin həcmi 7 mlrd. 750,3 mln. manat təşkil edib ki, bunun da 2 mlrd. 935,2 mln. manatı (37,87%) milli valyuta, 4 mlrd. 815,1 mln. manatı (62,13%) isə xarici valyuta ilə yerləşdirilib. 2017-ci ilin analoji dövrü ilə müqayisədə əhalinin banklarda manatda yerləşdirdiyi əmanətlərin həcmi 1 mlrd. 454,7 mln. manat və ya 2 dəfə artıb. Xarici valyutada yerləşdirilən əmanətlərin həcmində isə 823 mln. manat və ya 14,6% azalma var. Bununla yanaşı, cari ilin yanvar ayı ilə müqayisədə fevralda manatda olan əmanətlərin həcmi 405,6 mln. manat və ya 16,03% artıb, xarici valyutada olan əmanətlərin həcmi isə 152,3 mln. manat və ya 3,1% azalıb.
Kənan Eynuroğlu
