“Avropa ölkələri arasındakı münasibətlərin ziddiyyətləri Aİ-ni bir qurum kimi dağıtsın”
“ABŞ, Türkiyə, Çin və İran üçün Aİ önəmsizdir. Bir sözlə, yeni dünya düzənində ciddi proseslər baş verir”
“Güclü təşkilatların dağılması da bu prosesin tərkib hissəsidir”
Fransanın nüfuzlu “Le Figaro” nəşrində jurnalist Loran Erblenin Fransa və Avropa İttifaqı arasındakı münasibətlərə həsr olunmuş məqaləsi dərc olunub. Məqalədə Fransanın Aİ-dən çıxa biləcəyini qeyd edilir.
Müəllifin sözlərinə görə, pandemiya Avropa sənayesi və iqtisadiyyatının nə dərəcədə “yuxuya getdiyini” açıq şəkildə nümayiş etdirir:“Aİ danışıqları o qədər ləng aparır ki, bir çox ölkələr Çin və Rusiyadan vaksin almağa başlayıblar. İttifaq yalnız əlavə bürokratik strukturdur. O, heç zaman bizim maraqlarımıza cavab verə bilməz və əksinə, fəaliyyətimizi daha da iflic edir”.
Bütün bunları nəzərə alaraq, müəllif Fransanın Aİ-dən çıxması prosesinin başlamasını real hesab etdiyini qeyd edib.
Fransanın nə üçün Aİ-dan çıxmaq istədiyini “Sherg.az”a açıqlayan “Tolerantlıq” Sosial Araşdırmalar İctimai Birliyinin sədri, politoloq Azər Rəşidoğlu bildirib ki, Aİ indi dünyada əsas söz sahibi olan geosiyasi güc sahibidir:
“Lakin son illər dünyada cərəyan edən proseslər bu təşkilatı çətin duruma salıb. Aİ ilə ABŞ və Rusiya arasında açıq rəqabət müşahidə edilir. Məsələn, "Şərq Tərəfdaşlığı" layihəsi Avropa-Rusiya münasibətlərinin pozulması ilə sonuclanır.
Moskvanın postsovet məkanı da daxil olmaqla, dünyanın əksər regionlarında geosiyasi və hərbi fəallığını artırması ilə Aİ üçün "Şərq Tərəfdaşlığı" layihəsini çətinləşdirib.
Avropa İttifaqının "Şərq Tərəfdaşlığı" ölkələri ilə əlaqələri inkişaf etdirmək istəyini bir daha bəyan etməsi tamamilə gözləniləndir. Digər tərəfdən, Aİ bəzi Avropa ölkələrinin də müstəqil diplomatiyası üçün problemlər yaradır.
Avropa ölkələrinin bəziləri Rusiya ilə əməkdaşlığa hazırlaşır. Aİ-nın uğurları və səmərəli siyasəti fonunda Şərq tərəfdaşları praqmatik əsaslarda, təntənəsiz və Rusiyanı qıcıqlandırmamaqla Avropaya daha da yaxınlaşa bilərlər. Aİ ilə daha yaxın əlaqələrə gedən Ukrayna, Gürcüstan və Moldova isə Rusiyadan uzaqlaşır.
Avropa ilə yaxınlaşmaqla bərabər Rusiya ilə münasibətləri də inkişaf etdirən Azərbaycan müstəqil balans siyasətini qoruya bilir. Rusiya iqtisadi, sosial, mədəni, hərbi və texnologiya istiqamətlərində ciddi inkişafa nail olarsa və Aİ ilə rəqabəti gücləndirərsə, 2030-cu ilə qədər "Şərq Tərəfdaşlığı"nın iştirakçısı olan ölkələrdə öz nüfuzunu tam təmin edə bilər. Zəifləmiş Aİ isə bu istiqamətdə hər hansı uğura ümid edə bilməz.
Ukrayna parçalana bilər, Moldovada qütbləşmə dərinləşər, Belarus tam asılı vəziyyətə düşər, Ermənistan forpost olaraq qalar, Azərbaycan Rusiya ilə əlaqələrini daha da genişləndirər, Gürcüstan isə Amerikaya sığınmaqla özünü qorumağa çalışar. Ai özü də müəyyən mənada Rusiyanın təsiri altına düşməkdədir. Bu kontekstdə "Şərq Tərəfdaşlığı" Proqramı hazırkı anlamını və məzmununu itirir. Bununla da tərəfdaş ölkələrin Avropa arzusu başa çatır”.
Politoloqun fikrincə, istisna deyil ki, yaxın gələcəkdə Avropa ölkələri arasındakı münasibətlərin ziddiyyətləri Aİ-ni bir qurum kimi dağıtsın:
“ABŞ, Türkiyə, Çin və İran üçün Aİ önəmsizdir. Bir sözlə, yeni dünya düzənində ciddi proseslər baş verir. Güclü təşkilatların dağılması da bu prosesin tərkib hissəsidir”.
