Ermənistan sülhə hazır deyil, bir neçə masada oyun qurur
Bakı mövqeyini qoruyur, Ermənistanın siyasi çaşqınlığı Azərbaycana təsir etməyəcək
2025-ci il 8 avqust tarixində Vaşinqtonda, ABŞ liderinin iştirakı ilə Azərbaycan və Ermənistan arasında dövlətlərarası münasibətlərin qurulması məqsədilə sülh müqaviləsi paraflandı. Bu sənəd regionda yeni siyasi mərhələnin başlanğıcı kimi təqdim edilsə də, Ermənistan rəsmilərinin son açıqlamaları sülh prosesinin səmimiliyi ilə bağlı şübhələr doğurur. Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın “iki dövlət arasında sülh olsa da, münaqişə məntiqi qalır” fikri “sülh anlayışının” mahiyyətinə ziddir. Paşinyan eyni zamanda razılaşdırılmış çərçivə daxilində Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında maneəsiz rabitənin təmin olunmasına hazır olduqlarını da bəyan edib. Lakin bu bəyanat Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyanın “Tramp marşrutu” ilə bağlı açıqlaması ilə ziddiyyət təşkil edir. Mirzoyan gömrük və nəzarət sahəsində bütün suveren səlahiyyətlərin yalnız Ermənistana aid olacağını vurğulamaqla, layihə üzərində tam nəzarəti öz əllərində cəmləşdirmək niyyətini açıq şəkildə nümayiş etdirib. Qeyd edək ki, layihənin maliyyələşdirilməsində kapitalın 74 faizinin ABŞ tərəfindən təmin olunmasına baxmayaraq, Ermənistan prosesin bütün mexanizmlərini öz siyasi nəzarəti altında saxlamağa çalışır. Lakin ölkəmiz bütün sahələrdə ardıcıl şəkildə sülhpərvər və konstruktiv mövqedən çıxış edir. Tarixi təcrübə göstərir ki, müharibələrdə məğlub olan tərəf qalib dövlət qarşısında öhdəliklər daşıyır. Cənubi Qafqaz reallığında isə tam fərqli mənzərə formalaşıb. Qalib Azərbaycan mərhələli şəkildə, məğlub tərəfə ümumilikdə 4 897 ton yanacaq tədarük edib. Ölkəmizin nümayiş etdirdiyi etimada və konstruktiv mövqeyə baxmayaraq, Paşinyan və Mirzoyanın ziddiyyətli açıqlamaları paraflanmış sənədin, yekun sülh müqaviləsinə çevrilməsinə kölgə salır.
Mövzu ilə bağlı politoloq Fuad Abbasov Sherg.az-a açıqlamasında bildirib ki, A. Mirzoyan və N. Paşinyanın bir-birinə zidd mövqelər sərgiləməsi Ermənistanın həm xarici, həm də daxili siyasətində ciddi qeyri-müəyyənliyin mövcudluğunu göstərir:
“Ziddiyyətli yanaşmalar Ermənistanın Azərbaycanla yekun və davamlı sülhə hələ də tam hazır olmadığını ortaya qoyur. Ermənistan rəhbərliyi Qərbdəki tərəfdaşları ilə birgə Rusiyaya qarşı yeni siyasi mövzular formalaşdırmağa çalışır. Bu baxımdan Azərbaycan ehtiyatlı olmalı və prosesləri diqqətlə izləməlidir. A.Mirzoyanın “Tramp marşrutu” adlandırılan layihəyə tam nəzarətin Ermənistana məxsus olduğunu bildirməsi, ilk növbədə daxili auditoriyaya ünvanlanmış mesajdır. Bu açıqlama ilə Ermənistan cəmiyyətinə “narahat olmayın, biz hələ də bölgədə söz sahibiyik və nüfuzumuzu qoruyuruq” mesajı verilir. Yəni ABŞ bu layihəyə daha böyük maliyyə yatırımı həyata keçirsə belə, rəsmi olaraq ərazi üzərində nəzarətin tam şəkildə Ermənistanın ixtiyarında qalacağı iddia olunur. Lakin reallıqda “Tramp yolu” adı altında təqdim edilən marşrut, faktiki olaraq ABŞ-nin strateji və institusional nəzarəti altında olacaq”.
Politoloq, N.Paşinyanın “sülh bərqərar olsa belə, münaqişə məntiqi qalır” ifadəsini də təsadüfi hesab etmir:
“Bu açıqlama bir tərəfdən Azərbaycanın sülhə hazır olmadığını iddia etmək cəhdi kimi təqdim olunsa da, digər tərəfdən Rusiyaya ünvanlanmış mesaj xarakteri daşıyır. Baş nazir bununla Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərindəki gərginliyin Moskva tərəfindən alətə çevrilə biləcəyini xatırlatmağa çalışır. Digər tərəfdən, Paşinyanın Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında maneəsiz rabitənin təmin olunmasına hazır olduqlarını bildirməsi, Qərbə yönəlmiş sətiraltı mesajdır. Baş nazir, bununla Qərbdəki tərəfdaşlarına əldə edilmiş razılaşmalara sadiq qaldığını nümayiş etdirməyə çalışır. Eyni zamanda, Ermənistan guya Azərbaycanla münasibətləri yüksək səviyyədə saxlamağa maraqlı olduğunu göstərərək, bu mesajı Türkiyəyə də ünvanlayır”.
F. Abbasovun qənaətinə görə, Ermənistanın ziddiyyətli mövqeyi Azərbaycana real təsir göstərməyəcək:
“Ermənistan rəhbərliyinin bir-birindən fərqli və ziddiyyətli açıqlamalar verməsi onların eyni anda bir neçə siyasi masada oturmağa cəhd göstərdiyini ortaya qoyur. Bu isə ölkə daxilindəki qeyri-müəyyən arqumentlərin gələcəkdə Azərbaycana qarşı gözlənilməz nəticələr doğura biləcəyindən xəbər verir. Təbii ki, bütün bu proseslərin Azərbaycana real təsiri olmayacaq. Çünki Azərbaycan qalib ölkədir və regional proseslərdə şərtləri diktə edən tərəf məhz Bakı olaraq qalır”.
Aybəniz Səfərova
