Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin Çin səfəri ərəfəsində Kemerovo vilayətində An-12 hərbi nəqliyyat təyyarəsinin qəzaya uğraması Moskvanın gündəminə əlavə gərginlik gətirib. İlkin məlumatlara görə, hadisə nəticəsində 17 nəfər həlak olub. Qəzanın səbəbləri və təyyarənin konkret missiyası araşdırılır.
Hadisənin diqqət çəkən tərəfi onun yüksək səviyyəli beynəlxalq görüş ərəfəsində baş verməsidir. Putinin Şençjendə ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Çin lideri Si Cinpinlə görüşü planlaşdırılır. Bu toplantı üç nüvə dövlətinin rəhbərlərini eyni platformada bir araya gətirəcəyi üçün beynəlxalq münasibətlər baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Belə bir vaxtda Rusiyanın hərbi aviasiyasına aid olduğu bildirilən təyyarənin qəzaya uğraması Moskva üçün arzuolunmaz hadisədir.
İlk növbədə, qəza Rusiyanın hərbi aviasiyasının texniki vəziyyəti və təhlükəsizlik standartları ilə bağlı suallar yaradır. An-12 uzun illərdir istismar olunan nəqliyyat təyyarəsidir və belə hava vasitələrinin təhlükəsiz uçuşu texniki xidmətin keyfiyyətindən, ekipaj hazırlığından və istismar şəraitindən birbaşa asılıdır. Bununla belə, qəzanın konkret səbəbi müəyyənləşdirilmədən hadisəni texniki nasazlıqla və ya hərbi sistemdəki problemlərlə əlaqələndirmək düzgün olmaz.
Digər mühüm məqam təyyarədəki sərnişinlərin kimliyidir. Ölənlər arasında yüksək rütbəli zabitlərin ola biləcəyi barədə məlumatlar yayılıb. Əgər bu iddia təsdiqlənərsə, hadisə həm də hərbi kadr potensialına mümkün zərbə kimi qiymətləndiriləcək. Xüsusilə zabitlərin konkret hərbi strukturlarda və ya əməliyyat istiqamətlərində mühüm vəzifələr tutması ehtimalı məsələnin əhəmiyyətini artırır. Lakin hələlik onların kimliyi və vəzifələri barədə təsdiqlənmiş məlumat yoxdur.
Qəzanın Putin üçün siyasi baxımdan yaratdığı çətinlik isə daha çox simvolik və informasiya xarakteri daşıyır. Çin səfəri Moskvanın beynəlxalq təcrid şəraitində diplomatik əlaqələrini və böyük güclərlə danışıqlar imkanlarını nümayiş etdirməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Rusiya rəhbərliyi bu görüşdə özünü qlobal proseslərin əsas iştirakçılarından biri kimi təqdim etməyə çalışacaq. Hərbi aviasiya qəzası isə ölkənin təhlükəsizlik və müdafiə sistemi ilə bağlı əlavə sualların gündəmə gəlməsinə səbəb ola bilər.
Bununla yanaşı, hadisəni Rusiyanın Çin qarşısında mövqeyinin zəifləməsi kimi təqdim etmək üçün əsas yoxdur. Pekinlə Moskva arasında münasibətlər təkcə hərbi hadisələrdən deyil, iqtisadi əməkdaşlıqdan, enerji layihələrindən və geosiyasi maraqlardan asılıdır. Buna görə də qəzanın ikitərəfli münasibətlərə birbaşa təsiri gözlənilən nəticə kimi deyil, yalnız mümkün ssenari kimi nəzərdən keçirilməlidir.
Nəticə etibarilə, An-12 qəzasının əsl miqyası yalnız istintaqın nəticələri, təyyarədəki şəxslərin kimliyi və uçuşun məqsədi açıqlanandan sonra bəlli olacaq. Əgər həlak olanlar arasında həqiqətən də yüksək rütbəli hərbçilər varsa, bu, Rusiya üçün əlavə kadr itkisi və təşkilati çətinliklər yaradacaq. Hazırkı mərhələdə isə hadisənin əsas siyasi əhəmiyyəti onun Putin-Tramp- Si Cinpin görüşü ərəfəsində Rusiyanın hərbi təhlükəsizliyi ilə bağlı yeni suallar doğurmasıdır.