Bakıda 8 ballıq zəlzələ olarsa belə, yeni tikilmiş binalar heç vaxt yerin altına çökməz
Qardaş ölkədə qeydə alınan və dəhşətli dağıntılara səbəb olan zəlzələ Azərbaycanda tikilən binaların yeraltı təkanlara dözümlülüyü məsələsini yenidən aktuallaşdırıb.
Daşınmaz əmlak bazarı üzrə ekspert Nüsrət İbrahimov isə “Şərq”ə açıqlamasında deyib ki, sovet dövründə Azərbaycanda binalar layihələndiriləndə onların zəlzələyə dözümlülüyü 8 bala hesablanırdı. Sonradan bu göstərici 9 bal həddində müəyyənləşdirilib:
“Fövqəladə Hallar Nazirliyinin müvafiq idarələri tikilən binaları istismara qəbul edən zaman onların 9 bal gücündəki zəlzələyə dayanıqlı olub olmadığını yoxlayırlar. Necə yoxlayırlar deyə bilmərəm, amma qanunvericilikdə belə bir zəruri tələb var. Amma tikinti normalarında nəzərdə tutulmuş standartların bir çox hallarda pozulması təbii ki, binanın daha aşağı bal gücündə zəlzələyə dözmə ehtimalını da azaltmış olur”.
Ekspertin sözlərinə görə, Bakıda nə vaxtsa güclü, 8-9 ballıq zəlzələ olarsa belə, o yeni tikili binalardan bəlkə də bəziləri bütöv şəkildə az da olsa sağa və yaxud sola əyilə bilər, amma heç vaxt yerin altına çökməz: “Binalar gözümüzün önündə tikilir. Aşağı mərtəbələrin tikintisində 25 lik armaturlardan istifadə edirlər.
Yuxarı mərtəbələrə qalxdıqca isə 12-lik məftillərə qədər azala-azala gedir. Bu da təbiidir. Yuxarı mərtəbələr nisbətən yüngül olmalıdır ki, binanın özülü ağırlığı yüklənə bilsin. Monolit binaların 1/3 hissəsi yerin altında olduğundan zəlzələ olsa belə onlar tökülüb dağılmır. Amma zəlzələnin də müddəti olur.
Tərpəniş müddəti uzandıqca təhlükənin miqyası da artır. 2000-ci ildə Bakıda qeydə alınan zəlzələ bir neçə saniyəlik olmuşdu. O tezlikdə olan zəlzələlər çoxmərtəbəli binalar üçün qorxulu deyil. Amma 1,5-2 dəqiqə ərzində binanın silkələnməsi risklidir. Əgər Bakıda 9 bal gücündə və uzunmüddətli zəlzələ olsa, monolit dağılmayacaq. Ancaq kənarlarındakı kərpiclər, şüşələr dağılıb tökülə bilər. Ən dəhşətli zəlzələdə isə bina bütöv şəkildə sağa, ya da sola yıxılacaq. 9 bal gücünə hesablanmış monolitin Türkiyədəki binalar kimi bir neçə saniyənin içində dağılıb tökülməsi sıfıra bərabərdir”.
