Şəxsiyyət vəsiqələrində bəzi məlumatların olmaması çətinliklər yaradırdı
Azərbaycanda şəxsiyyət vəsiqəsinin forması və üzərində olan məlumatların dairəsi dəyişir. Bu, Milli Məclisin iyulun 4-də keçiriləcək iclasında müzakirəyə çıxarılacaq “Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi haqqında” qanuna təklif olunan dəyişiklikdə əksini tapıb. Təqdim olunan qanun layihəsi Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsinin Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (İCAO) 9303 nömrəli standartının tələblərinə uyğunlaşdırılması, həmçinin şəxsiyyət vəsiqəsinin istifadəsi üzrə yaranmış bəzi çətinliklərin aradan qaldırılması məqsədilə hazırlanıb. Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi səyahət sənədi kimi də (Türkiyəyə münasibətdə) istifadə olunur. Şəxsiyyət vəsiqəsinin üzərində şəxsin ünvanı barədə məlumatın əks olunmaması vəsiqənin istifadəsi üzrə bəzi çətinliklərə səbəb olur. Bu baxımdan, şəxsiyyət vəsiqəsinin formasında və üzərində olan məlumatların dairəsində dəyişiklik edilməsi zərurəti yaranıb. Buna görə də şəxsiyyət vəsiqəsində əks olunan məlumatların tərkibinin yenilənməsi təklif olunur. Belə ki, şəxsiyyət vəsiqəsində göstərilən məlumatlara yaşayış yeri və vətəndaşlıq məlumatları əlavə edilir. Eyni zamanda elektron daşıyıcıda (çipdə) əvvəlki variantla müqayisədə yalnız daha zəruri məlumatların saxlanılması təklif olunur. Təklif olunan digər dəyişiklik ondan ibarətdir ki, vətəndaşın ailə vəziyyəti, valideynləri, uşaqları, hərbi vəzifəsi və digər məlumatlar artıq birbaşa elektron daşıyıcıda deyil, IAMAS (idarələrarası avtomatlaşdırılmış məlumat-axtarış sistemi) vasitəsilə saxlanılacaq və kriptoqrafik mühafizə olunacaq. Şəxsiyyət vəsiqəsi ilə bağlı məlumatların kriptoqrafik mühafizəsi, onların məxfiliyinin, bütövlüyünün və icazəsiz müdaxilədən qorunmasının təmin olunması məqsədini daşıyır. Qanun layihəsində vəsiqənin verilməsi qaydalarına da dəyişikliklər təklif olunur. Vəsiqə dəyişdirilməli olan hallara yaşayış yerinin dəyişməsi əlavə olunur. Bundan başqa əgər vəsiqə və ya elektron daşıyıcısında texniki və ya məzmunla bağlı səhv aşkar edilərsə, düzəlişin dövlət rüsumu tutulmadan həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Beləliklə, təklif olunan bu dəyişikliklər şəxsiyyət vəsiqəsi ilə bağlı məlumatların daha müasir sistemlərdə, təhlükəsiz və çevik şəkildə idarə olunmasını, həmçinin sənədləşmə prosedurlarının və xidmətlərin vətəndaş üçün sadələşdirilməsini təmin edəcək.
Milli Məclisin deputatı, “Avrasiya Miqrasiya Təşəbbüsləri Platforması” İctimai Birliyinin sədri Azər Allahverənov Sherg.az-a açıqlamasında bildirdi ki, mahiyyət etibarilə “Azərbaycan Respublikası vətəndaşının şəxsiyyət vəsiqəsi haqqında” qanuna təklif olunan dəyişikliklər dövrün tələblərinə uyğun olaraq bir sıra vacib müddəaları özündə əks etdirir:
- Azərbaycanda yeni nəsil şəxsiyyət vəsiqələri istifadə olunur. Məsələn, qardaş Türkiyəyə biometrik vəsiqələrlə rahat səfər etmək olur. Mövcud tələblər var. Buna uyğun olaraq da səfər edən şəxslərin sənədləri müvafiq qaydada zəruri informasiyaları özündə ehtiva etməlidir. Bu olmadıqda əlavə problemlər yaranır. Zəruri informasiyaların olmaması baxımından zaman-zaman müəyyən tələblər ortaya çıxır. Şəxsiyyət vəsiqəsi ilə səfərlərin coğrafiyası da genişlənib. Buna görə də sənədlər zəruri informasiya, əlavə məlumatlarla da təchiz edilməlidir. Təkcə xaricə səfərlər zamanı deyil, hətta bəzi hallarda daxili istifadə zamanı da şəxsiyyət vəsiqələrində bəzi məlumatların olmaması çətinlik yaradır. Biometrik pasportlarda çip var, yəni elektron daşıyıcı. Bu, məlumat əldə etmək imkanını artırır. Amma şəxsiyyət vəsiqələrinin çevikliyi, məlumatlılıq səviyyəsi dövrün tələblərinə uyğun olmalıdır. Bütün zəruri məlumatlar elektron daşıyıcıya daxil edilməlidir. Burada əlbəttə, şəxsi informasiyaların təhlükəsizliyi də önəmlidir. Hər informasiya da açıq olmalı deyil. Lazım olduğu məqamda informasiyalara əlçatanlıq təmin edilməlidir.
