Marixuana əldə etmək üçün çətənə becərənlər cinayət məsuliyyəti daşıyır. Qəribə budur ki, çətənə hər nə qədər ziyanlı, zəhərli, cinayət məsuliyyəti yaradan bitki olsa da, ondan sağlamlıq və kosmetik vasitələr hazırlanmasında istifadə edilir. Hətta məlum olub ki, çətənə bitkisindən tikinti sektorunda möhkəm dayaqlar məqsədilə istifadə edilir.
“Sherg.az” “Milliyet.com.tr”tə istinadən bildirir ki, tikinti sektorunda çalışanlar çətənənin poladdan daha möhkəm olduğunu iddia edərək ondan geniş istifadə edirlər. Hətta zəlzələlərin tez-tez baş verdiyi coğrafiyalarda çətənə çubuqlarından istifadə etməklə daha təhlükəsiz strukturlar inşa edilir. ABŞ-nin Rensselaer Politexnik İnstitutunun alimləri korroziya problemini aradan qaldırarkən tikintidə karbon emissiyalarını azaldan çətənədən hazırlanmış polad armatura alternativ məhsul tapıblar. Alimlər iddia edir ki, çətənə poladdan daha möhkəmdir. Türkiyənin Orta Doğu Texniki Universitetinin İnşaat Mühəndisliyi Fakültəsinin müəllimi, professor Ahmet Türer bu barədə danışıb: “1998-ci ildən sonra Türkiyədə armaturlar fərqli bir şəkildə tənzimləməyə daxil edilməyə başlandı. 1998-ci ildən əvvəl, “yivsiz” dəmir istifadə edildikdə, digər konstruktiv elementlər və dəmir bir-birinə uyğun gəlmir və ciddi dayanıqlıq problemlərinə səbəb olurdu. 1998-ci il tənzimləməsindən sonra yivli dəmirin istifadəsi məcburi hala gəldi. Son illərdə araşdırma mövzusu olan çətənə ilə dəmir arasındakı yarış bir az fərqlidir. Çətənə armaturları bu gün polad və digər armaturlardan istifadə edildiyi kimi, beton konstruksiyaları dəstəkləmək üçün istifadə edilə bilər. Beləliklə, həm maddi quruluş, həm də istifadə müddəti uzanır, nəticədə ətraf mühitə daha az zərər verilir. Çətənə armaturlarının gücünə gəlincə, dəmir-beton binalarda TS500-ə uyğun olaraq düz armaturlar 220 MPa, yivli armaturlar isə 420 MPa akma dayanma gücünə malikdir. Bundan əlavə, yivli armaturlar betonla daha effektiv əlaqə yaradaraq, düzgün layihələndirilmiş və tikilmiş binaların zəlzələ zamanı daha hamar bir səthə sahib olmasını mümkün edir. Bu, onu armaturdan daha üstün edir. Çətənə liflərinin dartılma gücü adətən 200-900 MPa arasında dəyişir. Lakin bu dəyərlər çətənənin keyfiyyətindən, yetişdirmə şərtlərindən və alınacaq emal üsullarından asılı olaraq dəyişə bilər." Bu gün daha çox binaların izolyasiya elementi kimi istifadə edilən çətənənin gücünü Ahmet Türer belə izah edib: "Çətənə ağaclardan fərqli olaraq ot şəklində bitən və çox yüksək dartılma gücünə malik bitkidir. Bəzi mənbələrə görə, onun 500 MPa və daha yuxarı olduğu bildirilir. Çətənə güc və performans artırıcı kimi istifadə edilə bilər. Lif kimi əlavə etməklə və onu sütunların və kirişlərin uzun istiqaməti boyunca yerləşdirərək dartılmaya davamlı material kimi istifadə edilə bilər. Tikintidə istifadə olunan materiallar yaxından araşdırıldığında onların hamısının təbii materiallardan olduğunu söyləyə bilərik. Ancaq təbii olsa da, karbon emissiyalarının artmasına səbəb ola biləcək tikinti materialları dünyanın hər yerindədir. Yaxın keçmişdə böyük faciələrə səbəb olmuş 6 Fevral zəlzələlərində dağılan tikililərlə yanaşı, eyni ərazidə şüşəsi belə sınmayan binalar da oldu. Bəs bu binaların digərlərindən fərqi nə idi? İstifadə olunan materiallar və ya düzgün konstruktiv elementlər onların dağılmasının qarşısını alıb. "Möhkəm "struktur" hər cür materiallardan hazırlana bilər", deyən Ahmet Türer sözlərinə belə davam edib: “ Fərqli əsaslarda fərqli tikinti xüsusiyyətləri olmalıdır. Bilirik ki, xüsusilə zəlzələ zonalarında zəlzələnin binalara təsirləri yer şəraitinə görə dəyişir. Son illərdə seysmik izolyasiya adlı texnologiya ilə zəif strukturlar yerdən izolyasiya edilərək zəlzələlərə qarşı daha təhlükəsiz hala gətirilir. Təbii materiallarla "çoxmərtəbəli", "möhkəm" binalar tikmək olar. Möhkəm bir quruluşun sirri balansdır! Təbii materiallardan istifadə edərək möhkəm və çoxmərtəbəli binalar tikmək mümkündür. Əgər kövrək, dayanıqlılığı az olan materiallardan istifadə edilərsə və bu materialların çəkisi yüksək olarsa, zəlzələyə qarşı davamsız olacaq. Seysmoaktiv zonalarda daha çevik, yüngül və azmərtəbəli binalar tikmək faydalıdır.
