Peşəkar media hadisəni araşdırmadan, mənbələrə istinad etmədən xəbəri verməməlidir
Tanınmış aparıcı Elvin Basqallının ölüm xəbəri yayılıb.
Bəzi Tiktok səhifələri onun foto və videolarını paylaşaraq “Allah rəhmət eləsin” sözlərini yazıblar. Yayılmış məlumatlara E.Basqallı özü aydınlıq gətirib: “Tiktokda ölüm xəbərimi yayıblar. Səhifəm də bağlı olduğu üçün çox adam xəbərə inanıb. Səhərdən dost-tanış zəng edir. Köhnə qonşum zəng edib soruşdu ki, ölmüsən? Dedim, yox. Kövrəlmişdi, ağlamağa başladı. Mən də ona qoşuldum ağladım. Sonra dedim ki, qardaş, ölməmişəm axı, niyə ağlayırıq?!”.
Bu, ilk deyil. Media məşhurları tez-tez “öldürüb-dirildir”. Bəzi hallarda bilməyərəkdən, bir çox hallarda isə bilərəkdən yayılan bu yalançı ölüm xəbərləri mətbuatın “olmazsa olmaz”ı sayılır. Bu tipli xəbərlə İP qazanmaq dəfələrlə sınanmış çox pis metoddur.
Maraqlıdır, bəs sosial şəbəkələrdə və yaxud mətbuat orqanlarında kiminsə yalan ölüm xəbərini yaymaq məsuliyyət yaradırmı?
Hüquqşünas Ələsgər Məmmədli isə “Sherg.az”a açıqlamasında deyib ki, informasiya öz təsdiqini tapmadığı halda yanlış informasiyanı tirajlayan media orqanları mütləq təkzib verməlidir. Onun sözlərinə görə, informasiyanın təməl prinsiplərindən biri operativliklə bərabər, həm də dəqiqlikdir:
“Ən azı ilk mənbədən xəbər təsdiqlənməlidir. Etik standartlara görə, jurnalist obyektiv, qərəzsiz olmalıdır, mənbələrə istinad etməlidir. İstinad etdiyi mənbə də güvənilən olmalıdır. Hüquqi standarta gəldikdə isə jurnalist başqalarına zərər verən davranışlardan çəkinməlidir. "Media haqqında" qanuna görə, jurnalistlər qanunvericiliyə uyğun fəaliyyət göstərmədiyi halda, inzibati məsuliyyət daşıyır.
Ona görə də media hər hansısa xəbəri dərc etməzdən öncə azı iki mənbədən araşdırmalıdır. Hər hanısa bir şəxsin adından qəsdən, böhtan xarakterli xəbər yayarsa, həmin media qurumu məsuliyyətə cəlb oluna bilər. İstər "Media haqqında" qanunun 77-ci maddəsi, istərsə də İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 188-ci maddəsi KİV-in azadlığından sui-istifadəetmə hallarına görə inzibati məsuliyyəti nəzərdə tutur. Fiziki şəxslər 200 manatdan 300 manata qədər, vəzifəli şəxslər (redaktor və ya KİV rəhbəri) 500-700 manat, hüquqi şəxslər, yəni media qrumunun özü isə 2000-3500 manat məbləğində cərimə oluna bilər. Bundan əlavə, yayılan ölüm xəbərləri ilə bağlı jurnalist mülki məsuliyyət də daşıyır. Hansısa bir məşhur haqqında yayılan ölüm xəbərini həmin şəxsin ailə üzvləri görüb həyəcan və stress keçirə bilər. Jurnalistlər şəxslər haqqında məlumat yayarkən diqqətli olmalı və xəbərin doğruluğuna əmin olmalıdır. Bu tipli xəbərlər sosial mediada yayılsa belə, peşəkar media baş vermiş hadisəni araşdırmadan, mənbələrə istinad etmədən xəbəri verməməlidir".
