Tütün məmulatlarının satışına nəzarətin gücləndirilməsi, xüsusilə yeniyetmələrin siqaretə əlçatanlığının məhdudlaşdırılması Azərbaycanda da diqqət tələb edən məsələlərdəndir. Türkiyənin siqaret satışında şəxsiyyət vəsiqəsinin təqdim edilməsini məcburi etməyə hazırlaşması bu sahədə yeni yanaşmaların tətbiqi ilə bağlı müzakirələri aktuallaşdırır.
Sherg.az xəbər verir ki, Türkiyənin səhiyyə naziri Kemal Memişoğlu siqaret satışında şəxsiyyət vəsiqəsi ilə yaş yoxlamasının tətbiqini nəzərdə tutan qanun layihəsinin yaxın həftələrdə parlamentə təqdim ediləcəyini açıqlayıb. Məqsəd yetkinlik yaşına çatmayanlara tütün məhsullarının satışının qarşısını almaq və satışa nəzarəti gücləndirməkdir.
Azərbaycanda da nəzarət mexanizmləri gücləndirilə bilər
Azərbaycanda tütün məmulatlarının yetkinlik yaşına çatmayanlara satılması qadağandır. Lakin qanunvericilikdə qadağanın mövcudluğu ilə onun gündəlik ticarət praktikasında effektiv tətbiqi eyni məsələ deyil. Burada əsas sual yaş məhdudiyyətinə necə əməl olunması, satış nöqtələrində yoxlamaların hansı səviyyədə aparılması və pozuntulara görə məsuliyyətin nə dərəcədə təmin edilməsidir.
Azərbaycanın səhiyyə orqanları bu istiqamətdə mövcud vəziyyəti təhlil edə, tütün məhsullarının satışına nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi imkanlarını araşdıra bilər. Xüsusilə yaşın müəyyən edilməsində şübhə yarandıqda şəxsiyyət vəsiqəsinin tələb olunması qaydasının daha aydın müəyyənləşdirilməsi müzakirəyə çıxarıla biləcək variantlardan biridir.
Belə bir yanaşma tətbiq edilərsə, onun hüquqi əsasları, şəxsi məlumatların qorunması, sahibkarların öhdəlikləri və nəzarət mexanizmləri əvvəlcədən dəqiq müəyyənləşdirilməlidir.
Problem yalnız siqaret satışı ilə bitmir
Tütün istifadəsi ilə mübarizə yalnız satış məntəqələrində yaş yoxlamasının aparılmasından ibarət deyil. Siqaretin yeniyetmələr arasında cəlbediciliyini azaltmaq, maarifləndirmə tədbirlərini genişləndirmək və tütündən imtina etmək istəyən şəxslərə dəstək göstərmək də vacibdir.
Xüsusilə elektron siqaretlərin və digər nikotin tərkibli məhsulların yayılması nəzarət siyasətinin daha geniş çərçivədə nəzərdən keçirilməsini tələb edir. Bu məhsullarla bağlı risklər elmi sübutlar əsasında izah edilməli, gənclərin onların zərərsiz olduğu barədə yanlış təsəvvürlərə qapılmasının qarşısı alınmalıdır.
Azərbaycan Səhiyyə Nazirliyi digər aidiyyəti qurumlarla birlikdə tütün istifadəsinin yayılmasına dair məlumatları təhlil edə, məktəblərdə maarifləndirməni gücləndirə və siqaretdən imtina xidmətlərinin əlçatanlığını artıra bilər.
Türkiyə təcrübəsi Azərbaycanda müzakirə olunmalıdır
Türkiyənin hazırladığı qanun layihəsi Azərbaycanda da tütün satışına nəzarət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi baxımından diqqətəlayiq nümunədir. Bununla belə, yeni qaydanın effektivliyi yalnız şəxsiyyət vəsiqəsinin tələb olunmasından deyil, onun necə tətbiq edilməsindən və digər profilaktik tədbirlərlə nə dərəcədə uzlaşdırılmasından asılı olacaq.
Azərbaycan səhiyyə sisteminin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri xəstəliklərin müalicəsi ilə yanaşı, onların qarşısının alınmasına da xüsusi diqqət yetirməkdir. Tütün istifadəsi ilə mübarizədə profilaktik yanaşmanın gücləndirilməsi bu baxımdan əhəmiyyətlidir.
Beləliklə Türkiyənin təşəbbüsü Azərbaycanda da müzakirəyə çıxarıla bilər. Səhiyyə Nazirliyinin aidiyyəti qurumlarla birlikdə yaş yoxlaması, satışa nəzarət və maarifləndirmə tədbirlərinin effektivliyini qiymətləndirməsi yeniyetmələrin tütün məhsullarından qorunmasına töhfə verəcək.
