Azərbaycan iqtisadiyyatında keyfiyyət dəyişiklikləri sürətlə baş verir. Əsasən, emal sənayesinə və əlavə dəyər yaradan sahələrin inkişafını özündə ehtiva edən bu dəyişikliklər Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Regionda heç bir irimiqyaslı layihə Azərbaycanın iştirakı və razılığı olmadan həyata keçirilmir. Şübhəsiz ki, ən mühüm layihələr qardaş Türkiyə ilə birlikdə reallaşdırılır. "Əsrin müqaviləsi” çərçivəsində reallaşan "Bakı-Tbilisi-Ceyhan” boru kəməri Cənubi Qafqazda təhlükəsizliyin təmin olunmasında, eyni zamanda xalqımızın daha firavan yaşamasında mühüm rol oynayır. Azərbaycan və Türkiyənin mühüm birgə meqa-layihələri sırasına regionun təhlükəsizliyinin təminatında ciddi əhəmiyyəti olan TANAP və TAP kəmərləri də daxildir.
Ortaq işlərin möhtəşəm uğurlarından biri də ötən gün İzmirdə açılışı keçirilən "Star” neft emalı zavodunun işə düşməsidir. Bu hadisə Türkiyə və Azərbaycan üçün əlamətdar hadisədir. Çünki sözügedən layihə ikitərəfli əməkdaşlıq əlaqələrini genişləndirəcək və enerji sahəsində qarşılıqlı fəaliyyəti bir qədər də möhkəmləndirəcək. Ekspertlərə görə, "Star” zavodu Türkiyədə iqtisadi təhlükəsizliyin formalaşmasına töhfə verə biləcək gücə malikdir. Zavod strateji əhəmiyyət kəsb etməklə yanaşı, eyni zamanda Türkiyənin iqtisadi təhlükəsizliyinə dəstək kimi qiymətləndirilə bilər. 6.3 milyard dollar dəyəri və Türkiyədə son 30 ildə real sektorda ən böyük investisiya layihəsi olan bu zavod Türkiyənin xam neft emalına olan tələbatının 25 faizini ödəmə gücünə sahibdir. Zavod Türkiyə daxili bazarı üçün dizel, təyyarə yanacağı, neft, ksilen və digər məhsullar istehsal edəcək. Zavodun illik istehsal gücü 4.8 milyon ton dizel, 1.6 milyon ton təyyarə yanacağı və 1.6 milyon ton neft təşkil edir. "Star” zavodu Türkiyənin illik 28.1 milyon tona çatan neft emalı gücünu 33 faiz artıracaq, ölkənin neft emalı məhsulları idxalında 1.5 milyard dollar qənaət etməsinə səbəb olacaq.
Zavodun əhəmiyyəti ilə bağlı "Şərq”ə açıqlama verən siyasi elmlər namizədi Zaur Məmmədov deyib ki, Azərbaycan əvvəllər xarici ölkələrin investisiyasını cəlb etməkdə maraqlı idisə, artıq investisiya yatıran ölkəyə çevrilib. Analitikin sözlərinə görə, "Star” neft emalı zavoduna sərmayə qoyan Azərbaycan Türkiyədəki investorlar arasında birinci yerdə qərarlaşıb:
"Bildiyiniz kimi, neft emalı zavodu çox strateji məqsədlər üçün Türkiyədə qurulub. Enerji siyasətinin Azərbaycan və Türkiyə tərəfindən birgə həyata keçirilməsi regionda geosiyasi vəziyyətin dəyişdiyini göstərir. Son zamanlar bölgədə baş verən hadisələr, Türkiyə və Azərbaycanın regional statusunun daha da artması, Azərbaycanın Türkiyə-Rusiya, İran-Rusiya arasında körpü rolunu oynaması rəsmi Bakının mövqeyini gücləndirib”.
Z.Məmmədov bildirib ki, "Star” neft emalı zavodu Azərbaycanla Türkiyə arasında reallaşdırılan ilk layihə deyil və son da olmayacaq:
"Bundan əvvəl Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xəttinin işə düşməsi və nəticədə Qərblə Şərqi birləşdirən nəqliyyat dəhlizinin açılması, eyni zamanda Şimalla Cənubu qovuşduran nəqliyyat xətti üzərində iş aparılması olduqca mühüm layihələrdir. Şübhəsiz ki, bizi qarşıda yeni ortaq layihələr gözləyir”.
İsmayıl
