Vəkil: "Alimentin ödənilməsinə məcbur edəcək mexanizm hələ də yoxdur. Vətəndaş faktiki işləyir, amma əmək müqaviləsi olmadığından, vergi ödəyicisi kimi qeydiyyata alınmadıqlarından aliment ödənməsindən boyun qaçıra b
Aliment ödəməkdən boyun qaçırdığına görə bu dəfə ata yox, ana həbs edilib. Bu barədə İşgəncələr Əleyhinə Azərbaycan Komitəsinin sədr müavini Elçin Şirinov məlumat yayıb. Sədr müavini bildirib ki, Bakı şəhər sakini, 1976-cı il təvəllüdlü Niftəliyeva Samirə Nazim qızı ilə keçmiş həyat yoldaşı arasındakı rəsmi nikah 3 il əvvəl pozulub. İki övlad isə Xəzər Rayon Məhkəməsinin qərarı ilə atanın himayəsinə verilib. Məhkəmə həmçinin, ana ilə bağlı hər övladına ayda 100 manat aliment ödəmək qərarı çıxarıb. Lakin ana 3 il 8 aydır ki, məhkəmənin qərarını icra etmir, övladlarına aliment ödəmir. Məhkəmə qərarını icra etmədiyi üçün S.Niftəliyeva 10 sutka inzibati həbsə məhkum edilib.
Deməli, məsuliyyətsiz atalarla yanaşı, məsuliyyətsiz, yalnız özünü düşünən analar da varmış. Bu cür halların ortaya çıxmasının bir səbəbi də ödənilməyən alimentlərlə bağlı hüquqi boşluqlardır. Cəzalar nəzərdə tutulsa da, icra mexanizmləri yoxdur. Qadın 10 sutka «yatıb» çıxacaq, amma aliment yenə ödənməyəcək. Eyni hal atalarla bağlı tez-tez təkrarlanır. Aliment ödəməkdən boyun qaçıran ataları da övladlarına pul verməyə məcbur edəcək bir mexanizm tapılmayıb hələ.
Problemlə bağlı «Şərq»ə danışan hüquqşünas Adəm Məmmədov qeyd etdi ki, vəkillik təcrübəsində oxşar hallarla çox rastlaşıb:
- «Aliment ödəməyən ana» xəbərini eşidəndə, ilk baxışda insanlara qəribə gəlir ki, bu, necə ola bilər?! Amma mən vəkillik təcrübəmdə bu cür hallarla rastlaşmışam. Uşaqlar kimin himayəsində qalırsa, qarşı tərəf aliment ödəməli olur. Bu, ata da ola bilər, ana da. Hazırkı situasiyada alimentin ödənilməsi ananın üzərindədir. Bu da o deməkdir ki, cütlük arasında nikah ləğv edildikdə uşaqlar məhkəmənin hökmü ilə atanın himayəsinə verilib. Bunun da bir sıra səbəbləri ola bilər. Məsələn, bəzən ana özü uşaqlardan könüllü imtina edib, atanın himayəsinə verilməsini istəyir. Bəzən ananın əxlaq naqisliyi, yaxud, narkomaniyaya aludəçiliyi məhkəməni uşaqlara himayəçiliyin ataya həvalə edilməsi ilə bağlı qərar çıxarmağa vadar edir. Doğrudur, uşaqların rəyi də öyrənilir. Uşaq 10 yaşına çatıbsa, rəyi soruşulur, uşağın rəyi nəzərə alınır. Amma məhkəmə himayə ilə bağlı qərarında uşaqların mənafeyini əsas tutur. Məhkəmə uşağın ata, yoxsa ananın himayəsində daha yaxşı şərtlər altında qalacağına üstünlük verir. Qərar da tərəflərin imkanları, sosial şərtlər, əxlaq göstəriciləri, davranışlar, deyək ki, narkomaniya, spirtli içkiyə aludəçilik, sağlam həyat tərzinin olub-olmaması şərtlərini əsas tutur. Himayə və alimentin kəsilməsi məsələsində qeyri-adi hallar çox olur. Məsələn, mən məhkəmə tərəfindən nəvədən babaya, oğuldan ataya aliment ödənməsi qərarlarının çıxarılması halları ilə də rastlaşmışam.
Alimentlərin ödənməməsinə gəlincə, A.Məmmədov da belə mexanizmlərin olmadığını təəssüflə qeyd etdi:
- Əvvəllər alimentin ödənməməsinə görə ən sərt cəza 6 aylıq həbs idi. Yəni, sadələşdirilmiş cəza mexanizmi vardı. Amma hazırda alimentin ödənməməsinə görə CM-də 5 ilədək azadlıqdan məhrumetmə cəzası nəzərdə tutulur. Buna baxmayaraq alimentin ödənilməsinə məcbur edəcək mexanizm hələ də yoxdur. Vətəndaş faktiki işləyir, amma əmək müqaviləsi olmadığından, vergi ödəyicisi kimi qeydiyyata alınmadıqlarından aliment ödənməsindən boyun qaçıra bilirlər. Zərərçəkənsə bütün hallarda uşaqlardır. Məsuliyyətsiz valideynlərin yükünü uşaqlar öz çiyinlərində, həyatlarında ağır şəkildə hiss edir, o ağrını yaşayırlar.
Məlahət Rzayeva
