Simulyasiya nəzəriyyəsi ilə dünya miqyasında tanınan, eyni zamanda süni intellektlə bağlı müzakirələrin ən təsirli simalarından birinə çevrilən Oksford Universitetinin filosofu Nick Bostrom bəşəriyyətin süni intellekt dövründə dörd əsas təhlükə ilə üz-üzə qaldığını bildirib.
Sherg.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, 2003-cü ildə “insanların simulyasiya daxilində yaşaya biləcəyi” fikrini irəli sürərək geniş rezonans doğuran Bostrom, ötən 20 ildə süni intellekt sahəsində baş verən dəyişikliklərə daha mürəkkəb və qismən daha nikbin yanaşmağa başlayıb.
Filosof son illərdə texnologiyanın inkişaf tempinin gözlədiyindən daha sürətli olduğunu etiraf edib. Onun sözlərinə görə, süni intellekt sahəsində proseslər artıq nəzəri mərhələni geridə qoyub:
“Hazırda hər şey baş verir”.
Bostrom hesab edir ki, süni ümumi intellekt (AGI) artıq uzaq perspektiv deyil, real və yaxın hədəfə çevrilib. Onun fikrincə, insan səviyyəsində düşünə bilən süni intellektin yaranması artıq yalnız nəzəri ehtimal kimi qiymətləndirilmir.
Daha əvvəl süni intellekti insanlıq üçün ciddi təhlükə adlandıran Bostrom indi daha ehtiyatlı və balanslı mövqe sərgiləyir. O bildirir ki, bəşəriyyət özünü məhv etmək üçün təkcə süni intellektə bağlı deyil:
“İnsan sivilizasiyası başqa yollarla da özünü məhv edə bilər. Bu halda superintellekti sınaqdan keçirmək imkanımız belə olmaya bilər”.
Bostromun fikrincə, inkişaf etmiş süni intellekt sistemləri gələcəkdə cəmiyyətin strukturunu kökündən dəyişdirə bilər. Filosof bunun yalnız təhlükə deyil, həm də böyük fürsət olduğunu düşünür.
“Cəmiyyətin tam yenidən qurulması müsbət hal ola bilər”, – deyə o vurğulayıb.
Bostromun qənaətincə, bəşəriyyət superintellektə yaxınlaşdıqca dörd əsas problemlə üzləşəcək.
Birinci problem süni intellektin insan dəyərləri ilə uyğunlaşdırılmasıdır. İkinci problem isə bu texnologiyanın sui-istifadəsinin qarşısını alacaq idarəetmə mexanizmlərinin yaradılmasıdır.
Filosofun diqqət çəkdiyi üçüncü məsələ “rəqəmsal şüurların” əxlaqi statusudur. Onun fikrincə, gələcəkdə daha mürəkkəb və avtonom süni intellekt sistemləri müəyyən etik status qazana bilər. Bu isə belə sistemlərin hüquqlarının olub-olmaması ilə bağlı yeni müzakirələr yarada bilər.
Dördüncü problem isə gələcəkdə superintellektlər arasında mümkün qarşıdurma ehtimalıdır. Bostrom hesab edir ki, fərqli superintellekt sistemləri arasında münasibətlərin necə tənzimlənəcəyi gələcəyin əsas çağırışlarından biri olacaq.
Filosofun ən diqqətçəkən ssenarilərindən biri də dünya xarici sivilizasiyalar və onların inkişaf etmiş süni intellekt sistemləri ilə mümkün təmas ehtimalıdır. Onun fikrincə, belə bir vəziyyətdə insanlıq müxtəlif “üst sistemlər” arasında vasitəçi rolunu belə oynaya bilər.
Bu səbəbdən Bostrom gələcəyin superintellektlərinin təkcə insanlarla deyil, digər mümkün üstün intellekt formaları ilə də uyğunluq əsasında qurulmalı olduğunu düşünür.
Bostrom iqtisadiyyat və əmək bazarı ilə bağlı da radikal proqnoz irəli sürüb. Onun sözlərinə görə, süni intellektin inkişafı nəticəsində insanların işləməyə məcbur olmadığı yeni sosial model yarana bilər.
“Məqsəd tam işsizlikdir”, – deyən filosof insanların öz dəyərini və həyatın mənasını əməkdən kənarda yenidən müəyyən etməli olacağını bildirib.
